ઈન્ફલ્યુએન્ઝા (Influenza (Flu)) કારણો, લક્ષણો અને ઉપાયો

Table of Contents

ઈન્ફલ્યુએન્ઝા (Influenza – Flu): કારણો, લક્ષણો અને બચવાના અસરકારક ઉપાયો

ઈન્ફલ્યુએન્ઝા એ શ્વસનતંત્રનો એક એવો વાયરલ ચેપ છે જે નાક, ગળું અને ક્યારેક ફેફસાંને અસર કરે છે. ઘણા લોકો ફ્લૂને સામાન્ય શરદી સમજી લેવાની ભૂલ કરે છે, પરંતુ ફ્લૂના લક્ષણો શરદી કરતા વધુ તીવ્ર હોય છે અને તે ગંભીર સ્વાસ્થ્ય જટિલતાઓ પેદા કરી શકે છે.

ઈન્ફલ્યુએન્ઝાના કારણો શું છે?

ઈન્ફલ્યુએન્ઝા (ફ્લૂ) થવાનું મુખ્ય કારણ ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાયરસ છે. આ વાયરસ મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારના હોય છે જે મનુષ્યોમાં જોવા મળે છે: A, B, અને C.

ઈન્ફલ્યુએન્ઝાના કારણો અને તે ફેલાવાની રીતો નીચે મુજબ છે:

૧. વાયરસના પ્રકારો

ટાઈપ A: આ સૌથી ગંભીર પ્રકારનો વાયરસ છે. તે મનુષ્યોની સાથે પશુ-પક્ષીઓમાં પણ જોવા મળે છે (જેમ કે બર્ડ ફ્લૂ અથવા સ્વાઈન ફ્લૂ). તે વિશ્વવ્યાપી રોગચાળો ફેલાવવા માટે જવાબદાર હોય છે.
ટાઈપ B: આ વાયરસ ફક્ત મનુષ્યોમાં જોવા મળે છે. તે સામાન્ય રીતે મોસમી ફ્લૂનું કારણ બને છે, પરંતુ ટાઈપ A જેટલો ગંભીર હોતો નથી.
ટાઈપ C: આ વાયરસથી હળવો ચેપ લાગે છે અને તેનાથી કોઈ મોટો રોગચાળો ફેલાતો નથી.

૨. ફેલાવવાના મુખ્ય માર્ગો

વાયરસ એક વ્યક્તિમાંથી બીજી વ્યક્તિમાં નીચેની રીતે પ્રવેશે છે:

હવા દ્વારા ચેપ: જ્યારે કોઈ બીમાર વ્યક્તિ છીંક ખાય, ખાંસી ખાય કે વાત કરે, ત્યારે તેના મોં-નાકમાંથી નીકળતા સૂક્ષ્મ ટીપાં (Droplets) હવામાં ફેલાય છે. જો નજીકમાં રહેલી વ્યક્તિ આ હવા શ્વાસમાં લે, તો વાયરસ તેના શરીરમાં પ્રવેશે છે.
સીધો સંપર્ક: ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ સાથે હાથ મિલાવવાથી અથવા તેના સંપર્કમાં આવવાથી.
દૂષિત સપાટી દ્વારા: વાયરસવાળી કોઈ વસ્તુ કે સપાટી (જેમ કે દરવાજાના હેન્ડલ, ફોન કે કીબોર્ડ) ને અડ્યા પછી, તે જ હાથે નાક, આંખ કે મોં ને અડવાથી વાયરસ શરીરમાં જાય છે.

૩. ચેપ વધવાના કારણો (જોખમી પરિબળો)

કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં ફ્લૂ થવાનું જોખમ વધી જાય છે:

બદલાતી ઋતુ: ભારતમાં ખાસ કરીને ચોમાસામાં અને શિયાળામાં (જ્યારે તાપમાન ઓછું હોય) આ વાયરસ વધુ સક્રિય થાય છે.
નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ: નાના બાળકો, વૃદ્ધો અને સગર્ભા સ્ત્રીઓમાં ઈમ્યુનિટી ઓછી હોવાથી ચેપ જલ્દી લાગે છે.
ભીડવાળી જગ્યાઓ: શાળાઓ, ઓફિસો કે બજાર જેવી ભીડવાળી જગ્યાએ એક વ્યક્તિને ચેપ હોય તો બીજાને લાગવાની શક્યતા વધુ રહે છે.

ઈન્ફલ્યુએન્ઝા ના ચિહ્નો અને લક્ષણો શું છે?

ઈન્ફલ્યુએન્ઝા (ફ્લૂ) ના લક્ષણો સામાન્ય શરદી કરતાં વધુ તીવ્ર હોય છે અને તે અચાનક દેખાય છે. સામાન્ય રીતે વાયરસના સંપર્કમાં આવ્યાના 1 થી 4 દિવસમાં લક્ષણો શરૂ થઈ જાય છે.

મુખ્ય ચિહ્નો અને લક્ષણો નીચે મુજબ છે:

૧. સામાન્ય અને મુખ્ય લક્ષણો

તાવ: 100°F (38°C) કે તેથી વધુ તીવ્ર તાવ આવવો. ઘણીવાર તાવ સાથે ધ્રુજારી અને ઠંડી પણ લાગે છે.
સ્નાયુઓ અને સાંધાનો દુખાવો: આ ફ્લૂનું સૌથી મુખ્ય લક્ષણ છે. આખા શરીરમાં, ખાસ કરીને પીઠ, હાથ અને પગના સ્નાયુઓમાં સખત દુખાવો થાય છે.
અતિશય થાક અને નબળાઈ: દર્દીને ખૂબ જ નબળાઈ લાગે છે, જે ક્યારેક તાવ ઉતરી ગયા પછી પણ થોડા અઠવાડિયા સુધી રહી શકે છે.
માથાનો દુખાવો: સતત અને તીવ્ર માથાનો દુખાવો રહેવો.

૨. શ્વસનતંત્રને લગતા લક્ષણો

સૂકી ઉધરસ: શરૂઆતમાં સૂકી ઉધરસ આવે છે જે સમય જતાં વધી શકે છે.
ગળામાં બળતરા: ગળું છોલાઈ ગયું હોય તેવું લાગે છે અને ગળતી વખતે તકલીફ પડે છે.
નાક વહેવું અથવા બંધ થવું: છીંકો આવવી અને નાક બંધ થઈ જવાની સમસ્યા.

૩. અન્ય લક્ષણો (ખાસ કરીને બાળકોમાં)

ઉબકા અને ઉલટી: મોટા કરતા બાળકોમાં આ લક્ષણ વધુ જોવા મળે છે.
ઝાડા: પાચનતંત્રમાં ગરબડ થવી.

⚠️ ક્યારે ડૉક્ટર પાસે તાત્કાલિક જવું? (ગંભીર સંકેતો)

જો નીચેનામાંથી કોઈ લક્ષણો દેખાય, તો તરત જ તબીબી સહાય લેવી જોઈએ:

શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થવી અથવા ટૂંકા શ્વાસ લેવા.
છાતીમાં દુખાવો કે દબાણ અનુભવવું.
તતત ચક્કર આવવા અથવા મૂંઝવણ થવી.
તાવ ફરીથી આવવો (એકવાર મટ્યા પછી ફરી વધવો, જે ન્યુમોનિયા હોઈ શકે છે).
ત્વચા અથવા હોઠનો રંગ વાદળી જેવો થવો (ઓક્સિજનની કમી).

ઈન્ફલ્યુએન્ઝા નું નિદાન કેવી રીતે કરવું?

ઈન્ફલ્યુએન્ઝા (ફ્લૂ) નું નિદાન ડૉક્ટર સામાન્ય રીતે તમારા લક્ષણોની તપાસ કરીને અને કેટલાક ચોક્કસ ટેસ્ટ દ્વારા કરે છે. ફ્લૂના લક્ષણો અન્ય શ્વસન રોગો (જેમ કે કોરોના અથવા સામાન્ય શરદી) જેવા જ હોવાથી, ચોક્કસ નિદાન માટે લેબોરેટરી ટેસ્ટ જરૂરી બને છે.

નિદાન માટેની મુખ્ય પદ્ધતિઓ નીચે મુજબ છે:

૧. શારીરિક તપાસ અને મેડિકલ હિસ્ટ્રી

ડૉક્ટર સૌથી પહેલા નીચેની બાબતો તપાસશે:

તમને તાવ, ઠંડી, ઉધરસ કે શરીરમાં દુખાવો કેટલા સમયથી છે.
તમારા વિસ્તારમાં હાલમાં ફ્લૂનો ફેલાવો છે કે નહીં.
સ્ટેથોસ્કોપ વડે છાતીની તપાસ કરશે જેથી ફેફસામાં ચેપ (ન્યુમોનિયા) છે કે નહીં તે જાણી શકાય.

૨. લેબોરેટરી ટેસ્ટ (મુખ્ય પદ્ધતિઓ)

ડૉક્ટર તમારા નાક અથવા ગળામાંથી નમૂનો (Swab) લઈને ટેસ્ટ માટે મોકલી શકે છે:

રેપિડ ઇન્ફલ્યુએન્ઝા ડાયગ્નોસ્ટિક ટેસ્ટ (RIDTs):
- આ સૌથી સામાન્ય ટેસ્ટ છે.
- તેનું પરિણામ માત્ર ૧૦ થી ૧૫ મિનિટમાં મળી જાય છે.
- જોકે, આ ટેસ્ટ હંમેશા ૧૦૦% સચોટ હોતો નથી; ક્યારેક રિપોર્ટ નેગેટિવ હોવા છતાં વ્યક્તિને ફ્લૂ હોઈ શકે છે.
RT-PCR ટેસ્ટ (Molecular Assay):
- આ સૌથી વધુ સચોટ અને વિશ્વસનીય ટેસ્ટ છે.
- તે વાયરસના જીનેટિક મટિરિયલને ઓળખે છે.
- આ ટેસ્ટ દ્વારા ફ્લૂનો ચોક્કસ પ્રકાર (દા.ત. H1N1 અથવા Type B) જાણી શકાય છે. તેનું પરિણામ આવતા થોડા કલાકો લાગે છે.

૩. અન્ય તપાસ (ગંભીર કિસ્સામાં)

જો દર્દીની હાલત વધુ ખરાબ હોય અથવા શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડતી હોય, તો ડૉક્ટર નીચેના ટેસ્ટ કરાવી શકે છે:

ચેસ્ટ એક્સ-રે (Chest X-ray): ફેફસામાં ન્યુમોનિયા અથવા અન્ય કોઈ ગંભીર ચેપ છે કે નહીં તે જોવા માટે.
બ્લડ ટેસ્ટ: શરીરમાં ઇન્ફેક્શનનું પ્રમાણ કેટલું છે તે જાણવા માટે (CBC વગેરે).

મહત્વની સૂચના:

ફ્લૂના લક્ષણો શરૂ થયાના ૪૮ કલાકની અંદર જો નિદાન થઈ જાય, તો એન્ટિ-વાયરલ દવાઓ સૌથી વધુ અસરકારક સાબિત થાય છે. તેથી, જો તમને તીવ્ર લક્ષણો જણાય, તો વિલંબ કર્યા વગર ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો હિતાવહ છે.

ઈન્ફલ્યુએન્ઝા ની સારવાર શું છે?

ઈન્ફલ્યુએન્ઝા (ફ્લૂ) ની સારવાર મુખ્યત્વે લક્ષણોને ઘટાડવા અને શરીરને વાયરસ સામે લડવામાં મદદ કરવા પર આધારિત છે. મોટાભાગના લોકો ઘરે જ યોગ્ય કાળજી લેવાથી ૧ થી ૨ અઠવાડિયામાં સાજા થઈ જાય છે.

સારવારને મુખ્ય ત્રણ ભાગમાં વહેંચી શકાય છે:

૧. તબીબી સારવાર (દવાઓ)

જો લક્ષણો ગંભીર હોય અથવા જોખમ વધુ હોય, તો ડૉક્ટર નીચે મુજબની દવાઓ આપી શકે છે:

એન્ટિ-વાયરલ દવાઓ: જેમ કે Oseltamivir (Tamiflu). આ દવાઓ વાયરસને શરીરમાં ફેલાતો અટકાવે છે. જો આ દવા લક્ષણો શરૂ થયાના ૪૮ કલાકમાં લેવામાં આવે, તો બીમારીનો સમયગાળો ટૂંકો થઈ શકે છે.
તાવ અને દુખાવાની દવાઓ: તાવ ઉતારવા અને સ્નાયુઓના દુખાવા માટે પેરાસીટામોલ (Paracetamol) જેવી દવાઓ આપવામાં આવે છે.
ઉધરસની દવા: ગળાની ખરાશ અને ઉધરસમાં રાહત મળે તેવા સીરપ.

નોંધ: ફ્લૂ વાયરસથી થાય છે, તેથી તેમાં એન્ટિબાયોટિક્સ (Antibiotics) કામ કરતી નથી. એન્ટિબાયોટિક્સ ત્યારે જ આપવામાં આવે છે જ્યારે ફ્લૂની સાથે બેક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શન (જેમ કે ન્યુમોનિયા) થયું હોય.

૨. ઘરેલું ઉપચાર અને જીવનશૈલી

ઝડપથી સાજા થવા માટે નીચેની બાબતો ખૂબ જ મહત્વની છે:

પૂરતો આરામ: શરીરને વાયરસ સામે લડવા માટે ઉર્જાની જરૂર હોય છે, તેથી વધુમાં વધુ આરામ કરો.
પુષ્કળ પ્રવાહી (Hydration): તાવને કારણે શરીરમાં પાણીની કમી થઈ શકે છે. તેથી પાણી, નારિયેળ પાણી, ગરમ સૂપ, હર્બલ ટી અથવા જ્યુસ પુષ્કળ પ્રમાણમાં પીવો.
મીઠાના પાણીના કોગળા: ગળામાં દુખાવો કે સોજો હોય તો હૂંફાળા પાણીમાં મીઠું નાખી કોગળા કરવાથી રાહત મળે છે.
નાસ (Steam): નાક બંધ હોય તો ગરમ પાણીની વરાળ લેવાથી શ્વાસ લેવામાં સરળતા રહે છે.

૩. ખોરાક કેવો લેવો?

હલકો અને ગરમ ખોરાક ખાવો (જેમ કે ખીચડી, રાબ અથવા દાળ).
આદુ, તુલસી, હળદર અને મરી જેવી વસ્તુઓનો ઉપયોગ કરવો, જે રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે.
ઠંડા પીણાં, આઈસ્ક્રીમ અને વધુ પડતા તળેલા ખોરાકથી દૂર રહેવું.

સાવચેતી: બીજાને ચેપ ન લાગે તે માટે

જ્યાં સુધી તાવ ઉતરી ન જાય ત્યાં સુધી ઘરે જ રહો (Self-isolation).
છીંક કે ઉધરસ ખાતી વખતે મોં આડે રૂમાલ રાખો.
વપરાયેલા ટિશ્યુને કચરાપેટીમાં યોગ્ય રીતે નિકાલ કરો.

ઈન્ફલ્યુએન્ઝા ના ઘરગથ્થુ ઉપચાર શું છે?

ઈન્ફલ્યુએન્ઝા (ફ્લૂ) માં ઘરેલું ઉપચારો શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારવામાં અને લક્ષણોમાં રાહત મેળવવામાં ખૂબ મદદરૂપ સાબિત થાય છે.

અહીં કેટલાક અસરકારક ઘરગથ્થુ ઉપચારો છે:

૧. ગરમ પ્રવાહી અને ઉકાળા

હળદરવાળું દૂધ: ગરમ દૂધમાં ચપટી હળદર નાખીને પીવાથી સોજો ઓછો થાય છે અને ચેપ સામે લડવાની શક્તિ મળે છે.
આદુ અને તુલસીનો ઉકાળો: આદુ, તુલસીના પાન અને કાળા મરીને પાણીમાં ઉકાળી, તેમાં થોડું મધ નાખીને પીવાથી ઉધરસ અને ગળાના દુખાવામાં ઝડપથી રાહત મળે છે.
ગિલોયનો રસ: ગિલોય (અમૃતા) રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારવા માટે શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.

૨. શ્વસનતંત્રમાં રાહત માટે

નાસ (Steam inhalation): ગરમ પાણીમાં અજમો અથવા નીલગિરીનું તેલ (Eucalyptus oil) નાખીને તેની વરાળ લેવાથી નાક અને છાતીની જકડામણ દૂર થાય છે.
મીઠાના પાણીના કોગળા: હૂંફાળા પાણીમાં અડધી ચમચી મીઠું નાખી દિવસમાં ૨-૩ વાર કોગળા કરવાથી ગળાના સોજા અને દુખાવામાં ફાયદો થાય છે.

૩. હાઈડ્રેશન (શરીરમાં પાણીનું પ્રમાણ જાળવવું)

તાવને કારણે શરીરમાં પાણી ઓછું ન થાય તે માટે હૂંફાળું પાણી પીતા રહો.
ગરમ શાકભાજીનો સૂપ અથવા મગનું પાણી પીવાથી શરીરને પોષણ અને ગરમાવો બંને મળે છે.

૪. આદુ અને મધ

એક ચમચી આદુના રસમાં થોડું મધ મિલાવીને ચાટવાથી ગળાની ખરાશ અને સૂકી ઉધરસમાં તરત આરામ મળે છે.

૫. લસણનો ઉપયોગ

લસણમાં ‘એલિસિન’ નામનું તત્વ હોય છે જે એન્ટિ-વાયરલ ગુણો ધરાવે છે. ખોરાકમાં લસણનો ઉપયોગ વધારવો અથવા લસણની એક કળી શેકીને ખાવાથી ફાયદો થાય છે.

મહત્વની સાવચેતીઓ:

પૂરતો આરામ: કોઈ પણ દવા કે ઉપચાર કરતા સૌથી વધુ જરૂરી ‘પૂરતો આરામ’ છે.
ખોરાક: ઠંડી વસ્તુઓ (જેમ કે આઈસ્ક્રીમ, ઠંડુ પાણી, દહીં) અને વધુ તળેલું ખાવાનું ટાળવું.
સંપર્ક ટાળવો: ઘરના અન્ય સભ્યોને ચેપ ન લાગે તે માટે અલગ રૂમમાં રહેવું અને અલગ વાસણો વાપરવા.

નોંધ: જો તાવ ૩ દિવસથી વધુ સમય સુધી રહે અથવા શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડે, તો ઘરેલું ઉપચારના ભરોસે બેસી રહેવાને બદલે તરત જ ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.

ઈન્ફલ્યુએન્ઝા નું જોખમ કેવી રીતે ઘટાડવું?

ઈન્ફલ્યુએન્ઝા (ફ્લૂ) ના જોખમને ઘટાડવા માટે સાવચેતી અને જાગૃતિ એ સૌથી મજબૂત હથિયાર છે. તમે નીચે મુજબના પગલાં ભરીને તમારી જાતને અને તમારા પરિવારને સુરક્ષિત રાખી શકો છો:

૧. વાર્ષિક ફ્લૂ રસીકરણ (Flu Vaccine)

રસી એ ફ્લૂથી બચવાનો સૌથી અસરકારક રસ્તો છે.

ફ્લૂના વાયરસ દર વર્ષે પોતાનું સ્વરૂપ બદલે છે, તેથી દર વર્ષે નવી રસી લેવી જરૂરી છે.
તે ખાસ કરીને બાળકો, વૃદ્ધો અને સગર્ભા સ્ત્રીઓ માટે અત્યંત મહત્વની છે.

૨. વ્યક્તિગત સ્વચ્છતા જાળવવી

વારંવાર હાથ ધોવા: સાબુ અને પાણીથી ઓછામાં ઓછી ૨૦ સેકન્ડ સુધી હાથ ધોવા. જો સાબુ ન હોય, તો આલ્કોહોલ યુક્ત સેનિટાઈઝરનો ઉપયોગ કરવો.
ચહેરાને અડવાનું ટાળવું: તમારી આંખો, નાક અને મોં ને અડવાનું ટાળો, કારણ કે વાયરસ આ માર્ગો દ્વારા જ શરીરમાં પ્રવેશે છે.

૩. સામાજિક અંતર અને શિષ્ટાચાર

બીમાર વ્યક્તિથી દૂર રહેવું: જો કોઈને ઉધરસ કે શરદી હોય, તો તેનાથી સુરક્ષિત અંતર જાળવવું.
છીંક કે ઉધરસ વખતે સાવધાની: છીંકતી વખતે મોં અને નાકને રૂમાલ અથવા ટીશ્યુથી ઢાંકવું. જો કશું ન હોય, તો હાથની કોણી આડી રાખવી (હથેળી નહીં).
ભીડભાડમાં માસ્ક: ફ્લૂની મોસમ દરમિયાન ભીડવાળી જગ્યાએ માસ્ક પહેરવાથી ચેપનું જોખમ ઘણું ઘટી જાય છે.

૪. રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity) મજબૂત કરવી

તમારું શરીર વાયરસ સામે લડી શકે તે માટે:

પૌષ્ટિક આહાર: વિટામિન-સી યુક્ત ફળો (લીંબુ, સંતરા) અને લીલા શાકભાજી ખાઓ.
પૂરતી ઊંઘ: રોજ ૭-૮ કલાકની ઊંઘ લેવાથી ઈમ્યુનિટી વધે છે.
પાણી પીવું: દિવસ દરમિયાન પૂરતું પાણી પીતા રહો જેથી શરીર હાઈડ્રેટેડ રહે.

૫. ઘર અને આસપાસની સફાઈ

ઘરમાં વારંવાર અડવામાં આવતી સપાટીઓ જેવી કે દરવાજાના હેન્ડલ, સ્વીચ બોર્ડ, રીમોટ અને મોબાઈલ ફોનને સમયાંતરે જંતુનાશક (Disinfectant) થી સાફ કરતા રહો.

💡 મહત્વની ટીપ:

જો તમને ફ્લૂ જેવા લક્ષણો જણાય, તો બીજાને ચેપ ન લાગે તે માટે ઘરે જ રહો અને આરામ કરો. ઓફિસ કે શાળાએ જવાનું ટાળો.

ડૉક્ટરને ક્યારે મળવું? – ઈન્ફલ્યુએન્ઝા

સામાન્ય રીતે, ઇન્ફલ્યુએન્ઝા (ફ્લૂ) ના હળવા લક્ષણો ઘરેલું ઉપચાર અને આરામથી મટી જાય છે. પરંતુ, કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં વિલંબ કર્યા વગર ડૉક્ટરની સલાહ લેવી ખૂબ જ જરૂરી છે.

નીચે દર્શાવેલ સંકેતો દેખાય ત્યારે તમારે તરત જ ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ:

૧. કટોકટીના અથવા ગંભીર લક્ષણો (Emergency Signs)

જો તમને અથવા તમારા પરિવારમાં કોઈને નીચે મુજબના લક્ષણો જણાય, તો તાત્કાલિક હોસ્પિટલ જવું:

શ્વાસની તકલીફ: શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલી થવી અથવા ખૂબ જ ટૂંકા શ્વાસ લેવા.
છાતીમાં દુખાવો: છાતીમાં સતત દુખાવો અથવા દબાણ અનુભવવું.
મૂંઝવણ: અચાનક ચક્કર આવવા, માનસિક મૂંઝવણ થવી અથવા ભાન ગુમાવવું.
ત્વચાનો રંગ બદલાવો: હોઠ, નખ અથવા ત્વચાનો રંગ વાદળી કે રાખોડી પડવો (જે ઓક્સિજનની કમી સૂચવે છે).
ગંભીર સ્નાયુનો દુખાવો: એટલો દુખાવો કે વ્યક્તિ ચાલી પણ ન શકે.

૨. તાવની સ્થિતિ

જો તાવ ૧૦૩°F (૩૯.૪°C) થી વધુ હોય.
જો તાવ ૩-૪ દિવસ પછી પણ ઉતરતો ન હોય.
તાવ એકવાર મટી ગયા પછી ફરીથી વધુ તીવ્રતા સાથે પાછો આવે (આ ન્યુમોનિયા અથવા સેકન્ડરી ઇન્ફેક્શન હોઈ શકે છે).

૩. હાઈ-રિસ્ક (વધુ જોખમ ધરાવતા) લોકો માટે

જો તમે નીચેની શ્રેણીમાં આવતા હોવ, તો લક્ષણો હળવા હોય તો પણ ડૉક્ટરને મળવું હિતાવહ છે:

૫ વર્ષથી નાના બાળકો અને ૬૫ વર્ષથી વધુ વયના વૃદ્ધો.
સગર્ભા સ્ત્રીઓ (Pregnancy).
ગંભીર બીમારી ધરાવતા લોકો: જેમને અસ્થમા (દમ), ડાયાબિટીસ, હૃદયરોગ અથવા કિડનીની બીમારી હોય.
નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ: જે લોકોની ઈમ્યુનિટી કોઈ દમ કે અન્ય બીમારીને કારણે નબળી હોય.

૪. બાળકો માટે ખાસ ચેતવણી

બાળકોમાં આ લક્ષણો દેખાય તો સાવધ રહેવું:

બાળક પૂરતું પ્રવાહી ન પીતું હોય.
બાળક પૂરતું જાગતું ન હોય અથવા ક્રિયાપ્રતિક્રિયા ન કરતું હોય.
રડતી વખતે આંખમાંથી આંસુ ન આવવા (ડિહાઈડ્રેશનના ચિહ્ન).
ખૂબ જ ચીડિયાપણું.

તમારા માટે સૂચન: જો તમે હાલમાં આમાંના કોઈ પણ ગંભીર લક્ષણો અનુભવી રહ્યા હોવ, તો નજીકના ક્લિનિક અથવા ફેમિલી ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરો.

નિષ્કર્ષ

ઈન્ફલ્યુએન્ઝા એ માત્ર ‘તાવ’ નથી, પરંતુ તે શરીરને લાંબા સમય સુધી નબળું પાડી દેનારો રોગ છે. યોગ્ય સમયે રસીકરણ અને સફાઈ દ્વારા આપણે આ વાયરસના ફેલાવાને રોકી શકીએ છીએ. જો તમને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થાય કે તાવ ઉતરે જ નહીં, તો તરત ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.