પેલેગ્રા (Pellagra): વિટામિન B3 ની ઉણપ, ત્વચાના રોગો અને તેની સંપૂર્ણ સારવાર
પેલેગ્રા મુખ્યત્વે તેવા લોકોમાં જોવા મળે છે જેમના આહારમાં પોષક તત્વોની ભારે અછત હોય છે. ખાસ કરીને જે દેશોમાં મકાઈ (Maize) એ મુખ્ય આહાર છે અને તેને યોગ્ય રીતે પ્રોસેસ કરવામાં આવતી નથી, ત્યાં આ રોગ વધુ જોવા મળે છે. કારણ કે મકાઈમાં રહેલું નિયાસિન શરીર સરળતાથી શોષી શકતું નથી.
પેલેગ્રા કયા પ્રકારના હોય છે?
પેલેગ્રા (Pellagra) મુખ્યત્વે બે પ્રકારના હોય છે, જે તેના થવાના કારણો પર આધારિત છે:
૧. પ્રાયમરી પેલેગ્રા (Primary Pellagra)
આ પ્રકાર ત્યારે થાય છે જ્યારે તમારા આહારમાં જ નિયાસિન (વિટામિન B3) અથવા ટ્રિપ્ટોફન (એક એમિનો એસિડ) ની ઉણપ હોય.
- મુખ્ય કારણ: ગરીબી અથવા ખોરાકની અછતને કારણે પૂરતું પોષણ ન મળવું.
- ખાસ જોખમ: જે વિસ્તારોમાં લોકો મુખ્યત્વે મકાઈ (Corn) પર આધારિત હોય ત્યાં આ વધુ જોવા મળે છે. મકાઈમાં રહેલું નિયાસિન ‘નિયાસિટિન’ સ્વરૂપે હોય છે, જેને આપણું શરીર સરળતાથી પચાવી કે શોષી શકતું નથી.
૨. સેકન્ડરી પેલેગ્રા (Secondary Pellagra)
આ પ્રકારમાં વ્યક્તિના આહારમાં નિયાસિન પૂરતું હોય છે, પરંતુ તેનું શરીર તેને શોષી શકતું નથી અથવા તેનો ઉપયોગ કરી શકતું નથી.
- દારૂનું સેવન (Alcoholism): લાંબા સમય સુધી દારૂ પીવાથી પાચનતંત્ર બગડે છે અને વિટામિનનું શોષણ ઘટી જાય છે.
- પાચનતંત્રના રોગો: Crohn’s disease, અલ્સેરેટિવ કોલાઇટિસ (Ulcerative Colitis) અથવા લાંબા સમય સુધી ઝાડા થવાને કારણે વિટામિન શરીરમાં ટકતા નથી.
- દવાઓની આડઅસર: કેટલીક દવાઓ (જેમ કે ક્ષય – TB માટેની દવા Isoniazid) નિયાસિનના શોષણમાં અવરોધ પેદા કરી શકે છે.
- હાર્ટનપ રોગ (Hartnup Disease): આ એક જનીની રોગ છે જેમાં શરીર ટ્રિપ્ટોફનનું શોષણ કરી શકતું નથી, જે અંતે નિયાસિનની ઉણપમાં પરિણમે છે.
પેલેગ્રાના લક્ષણોની ઓળખ (The 3 D’s)
તબીબી રીતે પેલેગ્રાને નીચેના ત્રણ મુખ્ય લક્ષણોથી ઓળખવામાં આવે છે:
- Dermatitis (ત્વચાના રોગ): સૂર્યના પ્રકાશમાં આવતી ત્વચા પર લાલ અને ખરબચડા ચકામા.
- Diarrhea (ઝાડા): પાચનતંત્રમાં ગંભીર ગરબડ.
- Dementia (માનસિક અસંતુલન): યાદશક્તિ જવી, મૂંઝવણ અને ચિંતા.
પેલેગ્રા ના કારણો શું છે?
પેલેગ્રા થવાનું મુખ્ય કારણ શરીરમાં વિટામિન B3 (નિયાસિન) અથવા ટ્રિપ્ટોફન (એક એમિનો એસિડ જેમાંથી શરીર નિયાસિન બનાવે છે) ની અછત છે.
આ અછત સર્જાવા પાછળના મુખ્ય કારણોને આપણે બે ભાગમાં વહેંચી શકીએ:
૧. આહારમાં પોષક તત્વોની ઉણપ (Dietary Factors)
જ્યારે ખોરાકમાં પૂરતા પ્રમાણમાં વિટામિન B3 ન લેવામાં આવે ત્યારે આ રોગ થાય છે:
- મકાઈનો વધુ પડતો ઉપયોગ: જે લોકોના આહારમાં મુખ્યત્વે મકાઈ જ હોય તેમને આ રોગ વધુ થાય છે. કારણ કે મકાઈમાં રહેલું નિયાસિન જટિલ સ્વરૂપમાં હોય છે, જે શરીર શોષી શકતું નથી.
- પ્રોટીનની ઉણપ: જો ખોરાકમાં ટ્રિપ્ટોફન (જે દૂધ અને ઈંડામાં જોવા મળે છે) ધરાવતા પ્રોટીનનો અભાવ હોય, તો શરીર નિયાસિન બનાવી શકતું નથી.
૨. શરીરની શોષણ ક્ષમતામાં ઘટાડો (Metabolic Factors)
ઘણીવાર ખોરાક બરાબર હોવા છતાં શરીર વિટામિન પચાવી શકતું નથી:
- દારૂનું વ્યસન (Alcoholism): વધુ પડતો દારૂ પીવાથી પાચનતંત્રને નુકસાન થાય છે, જેનાથી શરીર ખોરાકમાંથી વિટામિન B3 શોષી શકતું નથી.
- પાચનતંત્રના રોગો: જો કોઈને લાંબા સમયથી ઝાડા (Diarrhea) હોય, ‘ક્રોહન ડિસીઝ’ (Crohn’s disease) હોય અથવા પાચન સંબંધિત અન્ય બીમારી હોય, તો પોષક તત્વો શરીરમાં ટકતા નથી.
- દવાઓની આડઅસર: ટીબી (TB) ની કેટલીક દવાઓ (જેમ કે Isoniazid) ના લાંબા સમયના ઉપયોગથી પણ નિયાસિનની ઉણપ સર્જાઈ શકે છે.
૩. અન્ય મેડિકલ કારણો
- હાર્ટનપ રોગ (Hartnup Disease): આ એક આનુવંશિક (Genetic) રોગ છે જેમાં શરીર એમિનો એસિડનું શોષણ કરી શકતું નથી.
- કાર્સિનોઈડ સિન્ડ્રોમ (Carcinoid Syndrome): આ એક પ્રકારની ગાંઠ (Tumor) છે, જે શરીરમાં રહેલા ટ્રિપ્ટોફનનો ઉપયોગ અન્ય તત્વો બનાવવામાં કરી નાખે છે, જેથી નિયાસિન માટે ટ્રિપ્ટોફન બચતું નથી.
સારાંશ: જો તમે સંતુલિત આહાર (જેમાં દૂધ, મગફળી, ઈંડા કે માંસ સામેલ હોય) લેતા હોવ, તો પેલેગ્રા થવાની શક્યતા ખૂબ જ ઓછી રહે છે.
પેલેગ્રા ના ચિહ્નો અને લક્ષણો શું છે?
પેલેગ્રાના લક્ષણોને તબીબી ભાષામાં “4 D’s” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ રોગ મુખ્યત્વે ત્વચા, પાચનતંત્ર અને મગજ પર અસર કરે છે. તેના લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
૧. ત્વચા પરના લક્ષણો (Dermatitis)
ત્વચા પર થતા ફેરફારો એ પેલેગ્રાની સૌથી મોટી ઓળખ છે.
- ચામડી લાલ થવી: સૂર્યના તાપમાં આવતી ત્વચા (જેમ કે હાથ, પગ, ચહેરો અને ગરદન) પર ગંભીર સનબર્ન જેવી લાલાશ જોવા મળે છે.
- કેસલ નેકલેસ (Casal Necklace): ગરદનની આસપાસ હાર જેવો લાલ ચકામો બની જાય છે, જે પેલેગ્રાનું ખાસ લક્ષણ છે.
- ત્વચાનું બંધારણ: સમય જતાં ત્વચા જાડી, ખરબચડી, ભીંગડાવાળી અને કાળાશ પડતી થઈ જાય છે. ઘણીવાર ત્યાં ખંજવાળ કે બળતરા પણ થાય છે.
૨. પાચનતંત્રના લક્ષણો (Diarrhea)
શરીરમાં નિયાસિનની ઉણપને કારણે પાચનતંત્ર નબળું પડે છે:
- ઝાડા: ગંભીર અને લાંબા સમય સુધી ચાલતા ઝાડા થવા.
- મોઢામાં સોજો: જીભ લાલચોળ અને સોજી ગયેલી (Glossitis) લાગે છે. મોઢામાં અને પેઢામાં ચાંદા પડી શકે છે.
- ઉબકા અને ઉલટી: ખોરાક પચવામાં તકલીફ પડવી અને વારંવાર ઉલટી થવી.
૩. માનસિક લક્ષણો (Dementia)
જો તેની સારવાર ન થાય, તો તે સીધી મગજની કાર્યક્ષમતા પર અસર કરે છે:
- યાદશક્તિમાં ઘટાડો: બાબતો ભૂલી જવી અને એકાગ્રતામાં મુશ્કેલી પડવી.
- માનસિક સ્થિતિ: ચીડિયાપણું, ડિપ્રેશન (હતાશા), ભારે ચિંતા અથવા આભાસ (Hallucinations) થવા.
- અનિદ્રા: રાત્રે બરાબર ઊંઘ ન આવવી.
૪. અંતિમ તબક્કો (Death)
જો ઉપરના લક્ષણોની અવગણના કરવામાં આવે અને શરીરમાં નિયાસિનની ઉણપ ચાલુ રહે, તો આ રોગ અત્યંત ગંભીર બની શકે છે અને વ્યક્તિનું મૃત્યુ પણ થઈ શકે છે.
લક્ષણો ક્યારે દેખાય છે?
સામાન્ય રીતે, વસંત કે ઉનાળાની ઋતુમાં જ્યારે સૂર્યનો તાપ વધે છે ત્યારે ત્વચાના લક્ષણો વધુ સ્પષ્ટ દેખાય છે.
પેલેગ્રા નું નિદાન કેવી રીતે કરવું?
પેલેગ્રાનું નિદાન કરવું થોડું જટિલ હોઈ શકે છે કારણ કે તેના લક્ષણો (જેમ કે ઝાડા કે માનસિક તણાવ) અન્ય બીમારીઓ જેવા જ લાગે છે. સામાન્ય રીતે ડોક્ટર નીચે મુજબની પદ્ધતિઓ દ્વારા તેનું નિદાન કરે છે:
૧. શારીરિક તપાસ (Physical Examination)
ડોક્ટર સૌથી પહેલા દર્દીના શરીર પરના લાક્ષણિક ચિહ્નો જુએ છે:
- ત્વચાના ચકામા: ખાસ કરીને સૂર્યના તાપમાં ખુલ્લા રહેતા ભાગો (હાથ, ચહેરો, ગરદન) પરની લાલાશ અને ખરબચડી ત્વચા.
- કેસલ નેકલેસ: ગરદન પર જોવા મળતા વિશિષ્ટ નિશાન.
- જીભની તપાસ: જીભ લાલચોળ કે સોજી ગયેલી છે કે નહીં તે જોવું.
૨. તબીબી ઇતિહાસ (Medical History)
ડોક્ટર તમારી જીવનશૈલી અને આહાર વિશે પૂછપરછ કરશે:
- તમારા રોજિંદા આહારમાં મકાઈનું પ્રમાણ કેટલું છે?
- શું તમે દારૂનું સેવન કરો છો?
- શું તમને પાચન સંબંધિત જૂની કોઈ બીમારી છે?
- તમે હાલમાં કઈ દવાઓ લઈ રહ્યા છો (જેમ કે TB ની દવા)?
૩. લેબોરેટરી ટેસ્ટ (Laboratory Tests)
જોકે પેલેગ્રા માટે કોઈ એક ચોક્કસ “ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ” ટેસ્ટ નથી, છતાં નીચેના ટેસ્ટ મદદરૂપ થાય છે:
- પેશાબની તપાસ (Urinary Test): ૨૪ કલાકના પેશાબના નમૂનામાં નિયાસિનના બાયપ્રોડક્ટ્સ (જેમ કે N-methylnicotinamide) નું સ્તર માપવામાં આવે છે. જો તેનું પ્રમાણ ખૂબ ઓછું હોય, તો તે પેલેગ્રા સૂચવે છે.
- લોહીની તપાસ (Blood Test): લોહીમાં નિયાસિન, એમિનો એસિડ (ટ્રિપ્ટોફન), અને પ્રોટીનનું સ્તર તપાસવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત એનીમિયા (લોહીની કમી) છે કે નહીં તે પણ જોવામાં આવે છે.
૪. સારવાર દ્વારા નિદાન (Therapeutic Diagnosis)
આ પેલેગ્રાના નિદાનની સૌથી અસરકારક રીત છે. જો ડોક્ટરને પેલેગ્રાની શંકા હોય, તો તેઓ દર્દીને નિયાસિન (Nicotinamide) ના સપ્લિમેન્ટ્સ આપે છે.
- જો દવા શરૂ કર્યાના ૨૪ થી ૪૮ કલાકમાં ઝાડા અને માનસિક સ્થિતિમાં સુધારો દેખાય, તો તે સાબિત કરે છે કે વ્યક્તિને પેલેગ્રા જ હતો. ત્વચાના ઘા રૂઝાતા થોડો વધુ સમય (૧-૨ અઠવાડિયા) લાગી શકે છે.
તમારે ક્યારે ડોક્ટર પાસે જવું જોઈએ?
જો તમને ત્વચા પર લાલાશની સાથે પાચનતંત્રમાં ગરબડ જણાય અથવા માનસિક રીતે મૂંઝવણ અનુભવાય, તો તમારે જનરલ ફિઝિશિયન અથવા ત્વચાના નિષ્ણાત (Dermatologist) ને મળવું જોઈએ.
પેલેગ્રા ની સારવાર શું છે?
પેલેગ્રાની સારવારનો મુખ્ય ધ્યેય શરીરમાં નિયાસિન (વિટામિન B3) ના સ્તરને સામાન્ય બનાવવાનો અને તેની ઉણપ પાછળના કારણોને દૂર કરવાનો હોય છે.
તેની સારવારને મુખ્યત્વે ત્રણ ભાગમાં વહેંચી શકાય છે:
૧. તબીબી સારવાર (દવાઓ)
પેલેગ્રાના નિદાન પછી ડોક્ટર તરત જ નિયાસિન સપ્લિમેન્ટ્સ શરૂ કરે છે:
- નિયાસિનામાઈડ (Nicotinamide): સામાન્ય રીતે સારવાર માટે ‘નિયાસિનામાઈડ’ આપવામાં આવે છે, કારણ કે તે ‘નિયાસિન’ ની સરખામણીમાં ત્વચામાં બળતરા કે લાલાશ (Flushing) ઓછી કરે છે.
- ડોઝ (Dose): પુખ્ત વયના લોકો માટે સામાન્ય રીતે દિવસમાં ૩૦૦ થી ૬૦૦ મિલિગ્રામ નિયાસિનામાઈડ વિભાજિત ડોઝમાં આપવામાં આવે છે.
- સુધારો: આ દવા શરૂ કર્યાના ૨૪ થી ૪૮ કલાકમાં જ પાચન અને માનસિક લક્ષણોમાં સુધારો દેખાવા લાગે છે.
૨. આહારમાં ફેરફાર (Dietary Treatment)
લાંબા ગાળાના ઉકેલ માટે આહારમાં ફેરફાર કરવો અનિવાર્ય છે:
- પ્રોટીનયુક્ત ખોરાક: આહારમાં ટ્રિપ્ટોફન ધરાવતા ખોરાકનો સમાવેશ કરવો જોઈએ, જેમ કે દૂધ, પનીર, ઈંડા, માછલી અને ચિકન.
- નિયાસિનના સ્ત્રોત: મગફળી, મશરૂમ, આખા અનાજ, સૂર્યમુખીના બીજ અને લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી વધુ લેવા જોઈએ.
- મકાઈ પર નિયંત્રણ: જો મુખ્ય આહાર મકાઈ હોય, તો તેની સાથે અન્ય કઠોળ કે દૂધ લેવું જરૂરી છે જેથી પોષણ સંતુલિત રહે.
૩. જીવનશૈલી અને અન્ય કાળજી
- સૂર્યપ્રકાશથી રક્ષણ: જ્યાં સુધી ત્વચાના ઘા સંપૂર્ણ રૂઝાઈ ન જાય ત્યાં સુધી સીધા સૂર્યપ્રકાશથી બચવું જોઈએ. બહાર નીકળતી વખતે આખી બાંયના કપડાં પહેરવા અને સનસ્ક્રીનનો ઉપયોગ કરવો.
- દારૂનો ત્યાગ: જો પેલેગ્રા દારૂના વ્યસનને કારણે થયો હોય, તો દારૂ છોડવો ખૂબ જરૂરી છે, નહીંતર સારવાર અસરકારક રહેશે નહીં.
- B-Complex સપ્લિમેન્ટ્સ: ઘણીવાર વિટામિન B3 ની સાથે અન્ય B-વિટામિન્સની પણ ઉણપ હોય છે, તેથી ડોક્ટર ઘણીવાર મલ્ટી-વિટામિન ગોળીઓ લેવાની સલાહ આપે છે.
સારવારથી કેટલા સમયમાં ફાયદો થાય?
- પાચનતંત્ર: ૧ થી ૨ દિવસમાં ઝાડા અને મોઢાના ચાંદામાં રાહત થાય છે.
- માનસિક સ્થિતિ: ૩ થી ૪ દિવસમાં માનસિક મૂંઝવણ અને ચિંતા ઓછી થાય છે.
- ત્વચા: ત્વચાને સામાન્ય થવામાં અને કાળાશ દૂર થવામાં ૨ અઠવાડિયા કે તેથી વધુ સમય લાગી શકે છે.
મહત્વની સૂચના: નિયાસિનના વધુ પડતા ડોઝથી લિવરને નુકસાન થઈ શકે છે, તેથી આ દવાઓ હંમેશા ડોક્ટરની દેખરેખ હેઠળ જ લેવી જોઈએ.
પેલેગ્રા નું જોખમ કેવી રીતે ઘટાડવું?
પેલેગ્રા થવાનું જોખમ ઘટાડવું ખૂબ જ સરળ છે જો તમે તમારા આહાર અને જીવનશૈલીમાં થોડા પાયાના ફેરફારો કરો. નીચે મુજબના ઉપાયો દ્વારા તમે આ રોગથી બચી શકો છો:
૧. પોષણયુક્ત આહાર (Balanced Diet)
સૌથી મહત્વનો ઉપાય એ છે કે તમારા ભોજનમાં નિયાસિન (Vitamin B3) અને પ્રોટીન પૂરતા પ્રમાણમાં હોવું જોઈએ.
- પ્રોટીનનો સમાવેશ: આહારમાં એવા પદાર્થો લો જેમાં ‘ટ્રિપ્ટોફન’ હોય, કારણ કે આપણું શરીર તેમાંથી નિયાસિન બનાવે છે. જેમ કે:
- શાકાહારી: દૂધ, પનીર, મગફળી, કઠોળ (દાળ), મશરૂમ અને વટાણા.
- માંસાહારી: ઈંડા, માછલી અને ચિકન.
- નિયાસિન યુક્ત ખોરાક: મગફળી એ નિયાસિનનો ઉત્તમ અને સસ્તો સ્ત્રોત છે. આ ઉપરાંત સૂર્યમુખીના બીજ અને આખા અનાજ લેવા જોઈએ.
૨. મકાઈના વપરાશમાં સાવધાની
જો તમારા આહારમાં મકાઈ મુખ્ય હોય, તો આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો:
- માત્ર મકાઈ પર નિર્ભર ન રહેતા તેની સાથે દૂધ કે કઠોળનો ઉપયોગ કરો.
- પરંપરાગત પદ્ધતિ: મકાઈને ચૂનાના પાણીમાં પલાળીને રાંધવાથી (Nixtamalization) તેમાં રહેલું નિયાસિન શરીર માટે શોષવું સરળ બને છે.
૩. વ્યસનથી દૂર રહેવું
- દારૂનો ત્યાગ: વધુ પડતો દારૂ પીવાથી પાચનતંત્ર બગડે છે અને શરીર વિટામિન B3 શોષી શકતું નથી. દારૂનું સેવન ઘટાડવાથી પેલેગ્રાનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય છે.
૪. ત્વચાનું રક્ષણ
- જો તમને વિટામિનની થોડી પણ ઉણપ હોય, તો ત્વચા સૂર્યપ્રકાશ પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ બને છે.
- ખૂબ જ તીવ્ર તડકામાં જવાનું ટાળો અથવા ત્વચાને ઢાંકીને રાખો, જેથી ‘ડર્મેટાઈટિસ’ (ત્વચાના સોજા) નું જોખમ ઘટે.
૫. બીમારીઓનું વ્યવસ્થાપન
- જો તમને પાચનતંત્રના લાંબા ગાળાના રોગો (જેમ કે વારંવાર ઝાડા કે આંતરડામાં સોજો) હોય, તો ડોક્ટરની સલાહ મુજબ વિટામિન સપ્લિમેન્ટ્સ લેવા જોઈએ.
- જો તમે ટીબી (TB) ની દવાઓ લેતા હોવ, તો ડોક્ટરને પૂછો કે તમારે તેની સાથે વધારાના વિટામિન્સ લેવાની જરૂર છે કે નહીં.
રોજિંદી જરૂરિયાત (RDA)
સામાન્ય રીતે એક સ્વસ્થ પુખ્ત વ્યક્તિને દરરોજ ૧૪ થી ૧૬ મિલિગ્રામ નિયાસિનની જરૂર હોય છે. જે તમે મિશ્ર આહાર (દાળ-ભાત, રોટલી-શાક અને દૂધ) દ્વારા સરળતાથી મેળવી શકો છો.
ડૉક્ટરને ક્યારે મળવું?-પેલેગ્રા
પેલેગ્રા એક એવી સ્થિતિ છે જેની જો સમયસર સારવાર ન કરવામાં આવે તો તે ગંભીર બની શકે છે. નીચે મુજબના લક્ષણો દેખાય ત્યારે તમારે વિલંબ કર્યા વગર ડૉક્ટર (જનરલ ફિઝિશિયન અથવા ત્વચા રોગ નિષ્ણાત) નો સંપર્ક કરવો જોઈએ:
૧. ત્વચામાં અસામાન્ય ફેરફાર
- જો સૂર્યના તાપમાં જવાથી ચામડી પર ઘેરા લાલ ચકામા પડતા હોય અને ત્યાં બળતરા થતી હોય.
- જો તમારી ત્વચા જાડી, ખરબચડી કે ભીંગડાવાળી (Scaly) થઈ રહી હોય.
- ખાસ કરીને જો ગરદનની આસપાસ (હાર જેવો), હાથ કે પગ પર લાલાશ દેખાય.
૨. પાચનતંત્રની તકલીફ
- જો તમને ઘણા દિવસોથી ઝાડા (Diarrhea) મટતા ન હોય.
- જો તમારી જીભ લાલચોળ થઈ ગઈ હોય, તેમાં સોજો હોય અથવા મોઢામાં વારંવાર ચાંદા પડતા હોય.
- ભૂખ ન લાગવી અને સતત ઉબકા આવવા.
૩. માનસિક અને ચેતાતંત્રના ફેરફારો
- જો તમને અચાનક વધુ પડતી મૂંઝવણ (Confusion) અનુભવાય અથવા યાદશક્તિ નબળી પડતી લાગે.
- જો તમે ખૂબ જ હતાશા (Depression), ચિંતા કે ચિડિયાપણું અનુભવો જે સામાન્ય ન હોય.
- રાત્રે ઊંઘવામાં તકલીફ પડવી અથવા માથામાં સતત દુખાવો રહેવો.
૪. જો તમે ‘હાઈ-રિસ્ક’ ગ્રુપમાં હોવ
- જો તમે લાંબા સમયથી દારૂનું સેવન કરી રહ્યા હોવ અને ઉપરના લક્ષણો દેખાય.
- જો તમે ક્ષય (TB) ની દવાઓ લઈ રહ્યા હોવ અને ત્વચા કે પાચનમાં ફેરફાર જણાય.
- જો તમારો આહાર ખૂબ જ મર્યાદિત હોય (માત્ર મકાઈ કે જુવાર પર નિર્ભર હોવ).
ચેતવણી: પેલેગ્રામાં ‘ઝાડા’ અને ‘માનસિક મૂંઝવણ’ એ ગંભીર લક્ષણો છે. જો આ બંને લક્ષણો ત્વચાની લાલાશની સાથે જોવા મળે, તો તે મેડિકલ ઇમરજન્સી હોઈ શકે છે.
નિષ્કર્ષ
પેલેગ્રા એ આહારની જાગૃતિના અભાવે થતો રોગ છે. જો તમને ત્વચા પર વિચિત્ર ડાઘા અને પાચનની સમસ્યા સાથે માનસિક થાક લાગે, તો તે વિટામિન B3 ની ઉણપ હોઈ શકે છે. પૌષ્ટિક આહાર એ જ આ રોગની શ્રેષ્ઠ દવા છે.
