ઓરી (Measles): કારણો, લક્ષણો, નિદાન અને સંપૂર્ણ સારવાર માર્ગદર્શિકા
ઓરી એ શ્વસનતંત્રને અસર કરતો રોગ છે જે ‘પેરામિક્સોવાયરસ’ (Paramyxovirus) પરિવારના વાયરસથી થાય છે. તે એટલો ચેપી છે કે જો કોઈ એક વ્યક્તિને ઓરી હોય, તો તેની આસપાસના રસી ન લીધેલા ૯૦% લોકોને આ ચેપ લાગી શકે છે.
ઓરી ના કારણો શું છે?
ઓરી (Measles) થવાના મુખ્ય કારણો અને તે ફેલાવાની રીતો નીચે મુજબ છે:
૧. મુખ્ય કારણ: પેરામિક્સો વાયરસ
ઓરી થવાનું મુખ્ય કારણ રુબેઓલા વાયરસ (Rubeola Virus) છે, જે ‘પેરામિક્સો’ (Paramyxovirus) પરિવારનો સભ્ય છે. આ વાયરસ ખૂબ જ સૂક્ષ્મ હોય છે અને તે મુખ્યત્વે માણસોના શ્વસનતંત્ર (નાક અને ગળા) માં રહે છે.
૨. રોગ કેવી રીતે ફેલાય છે?
ઓરી એ દુનિયાના સૌથી વધુ ચેપી રોગોમાંનો એક છે. તે નીચેની રીતે ફેલાય છે:
- હવા દ્વારા (Airborne): જ્યારે ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ ખાંસી કે છીંક ખાય છે, ત્યારે તેના મોઢામાંથી નીકળતા અસંખ્ય ઝીણા ટીપાં (Droplets) હવામાં ફેલાય છે. જો કોઈ તંદુરસ્ત વ્યક્તિ આ શ્વાસમાં લે, તો તેને ચેપ લાગી શકે છે.
- સીધો સંપર્ક: ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના લાળ અથવા નાકના પ્રવાહીના સંપર્કમાં આવવાથી.
- સપાટી દ્વારા: આ વાયરસ હવામાં અથવા કોઈ વસ્તુની સપાટી પર ૨ કલાક સુધી જીવતો રહી શકે છે. જો તમે એવી કોઈ વસ્તુને અડો જેને દર્દીએ અડ્યું હોય અને પછી એ જ હાથે નાક કે આંખને અડો, તો વાયરસ તમારા શરીરમાં પ્રવેશી શકે છે.
૩. જોખમી પરિબળો (કોને વધુ ખતરો છે?)
- રસીનો અભાવ: જે બાળકો કે પુખ્ત વયના લોકોએ ઓરીની રસી (MMR/MR Vaccine) લીધી નથી, તેમને સૌથી વધુ જોખમ રહે છે.
- નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ: જે લોકોની ઈમ્યુનિટી ઓછી હોય.
- વિટામિન A ની ઉણપ: જેમના શરીરમાં વિટામિન A ઓછું હોય, તેમને ઓરી થવાની અને તે ગંભીર બનવાની શક્યતા વધુ રહે છે.
૪. ચેપી સમયગાળો
ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ શરીરમાં ફોલ્લીઓ દેખાવાના ૪ દિવસ પહેલાથી લઈને ફોલ્લીઓ દેખાયાના ૪ દિવસ પછી સુધી આ રોગ બીજાને ફેલાવી શકે છે. આથી જ લક્ષણો દેખાય તે પહેલા જ વ્યક્તિ અજાણતામાં ચેપ ફેલાવી દેતી હોય છે.
બચવા માટેનો શ્રેષ્ઠ ઉપાય: સમયસર રસીકરણ (Vaccination) એ જ આ બીમારીથી બચવાનો શ્રેષ્ઠ માર્ગ છે.
ઓરી ના ચિહ્નો અને લક્ષણો શું છે?
ઓરી (Measles) ના લક્ષણો સામાન્ય રીતે વાયરસના સંપર્કમાં આવ્યાના ૧૦ થી ૧૪ દિવસ પછી દેખાવાનું શરૂ થાય છે. તેના લક્ષણો બે મુખ્ય તબક્કામાં વહેંચાયેલા હોય છે:
૧. શરૂઆતના લક્ષણો (પહેલા ૩-૪ દિવસ)
આ તબક્કાને ‘પ્રોડ્રોમલ સ્ટેજ’ કહેવામાં આવે છે, જેમાં સામાન્ય શરદી-તાવ જેવા લક્ષણો દેખાય છે:
- તીવ્ર તાવ: શરીરનું તાપમાન ખૂબ વધી શકે છે (૧૦૪°F કે તેથી વધુ).
- સૂકી ઉધરસ અને શરદી: નાકમાંથી પાણી વહેવું અથવા નાક બંધ થઈ જવું.
- આંખો લાલ થવી (Conjunctivitis): આંખો લાલ થઈ જાય છે, તેમાંથી પાણી આવે છે અને પ્રકાશમાં જોવામાં તકલીફ (Photophobia) પડે છે.
- કોપ્લિક સ્પોટ્સ (Koplik’s Spots): આ ઓરીનું સૌથી મહત્વનું ચિહ્ન છે. મોઢાની અંદર ગાલના ભાગમાં મીઠાના દાણા જેવા નાના સફેદ ડાઘા દેખાય છે, જેની આસપાસની ચામડી લાલ હોય છે.
૨. ત્વચા પર ફોલ્લીઓનો તબક્કો (Rash Stage)
શરૂઆતના લક્ષણોના ૩ થી ૫ દિવસ પછી શરીરે ફોલ્લીઓ નીકળવાનું શરૂ થાય છે:
- ફેલાવો: સૌથી પહેલા લાલ ફોલ્લીઓ ચહેરા પર અને કાનની પાછળ દેખાય છે. ત્યારબાદ તે ગરદન, હાથ, છાતી અને છેલ્લે પગ સુધી ફેલાય છે.
- દેખાવ: આ ફોલ્લીઓ લાલ અને સહેજ ઉપસેલી હોય છે. ક્યારેક તે એકબીજામાં ભળી જઈને મોટા લાલ ચકામા જેવી લાગે છે.
- રંગ બદલાવો: ૪-૫ દિવસ પછી આ ફોલ્લીઓ ઝાંખી પડવા લાગે છે અને તે જગ્યાએ ચામડીનો રંગ કથ્થઈ કે તામ્ર જેવો થઈ જાય છે.
અન્ય સંકેતો:
- બાળક ખૂબ જ ચીડિયું થઈ જાય છે.
- ભૂખ ઓછી લાગે છે.
- ગળાની લસિકા ગ્રંથિઓમાં સોજો આવી શકે છે.
ચેતવણી: જો બાળકને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડે, સતત ઉલટી થાય, કાનમાં સખત દુખાવો થાય અથવા આંચકી (ખેંચ) આવે, તો તેને ગંભીર લક્ષણ માનીને તરત જ ડોક્ટર પાસે લઈ જવું જોઈએ.
ઓરી નું નિદાન કેવી રીતે કરવું?
ઓરી (Measles) નું નિદાન સામાન્ય રીતે તેના વિશિષ્ટ લક્ષણો પરથી કરવામાં આવે છે, પરંતુ ચોકસાઈ માટે લેબોરેટરી ટેસ્ટ પણ કરવામાં આવે છે.
નિદાન કરવાની મુખ્ય રીતો નીચે મુજબ છે:
૧. શારીરિક તપાસ (Physical Examination)
ડોક્ટર મુખ્યત્વે નીચેની બાબતો તપાસીને ઓરીનું નિદાન કરે છે:
- ત્વચા પરની ફોલ્લીઓ: ઓરીની ફોલ્લીઓનો ચોક્કસ પ્રકાર હોય છે (ચહેરાથી શરૂ થઈ આખા શરીરે ફેલાવી). ડોક્ટર આ જોઈને અંદાજ લગાવી શકે છે.
- કોપ્લિક સ્પોટ્સ: મોઢાની અંદર ગાલના ભાગમાં દેખાતા નાના સફેદ ડાઘા (Koplik’s spots) ઓરીનું પાકું નિશાન માનવામાં આવે છે.
- અન્ય લક્ષણો: તીવ્ર તાવ, ખાંસી અને લાલ આંખોની તપાસ.
૨. લેબોરેટરી ટેસ્ટ (Laboratory Tests)
જો ડોક્ટરને શંકા હોય અથવા કેસ ગંભીર જણાય, તો પુષ્ટિ કરવા માટે નીચેના પરીક્ષણો કરવામાં આવે છે:
- લોહીની તપાસ (Blood Test): લોહીમાં ઓરીના વાયરસ સામે લડતા IgM એન્ટિબોડીઝ ની હાજરી તપાસવામાં આવે છે. જો આ એન્ટિબોડીઝ પોઝિટિવ આવે, તો તેનો અર્થ છે કે વ્યક્તિને અત્યારે ઓરીનો ચેપ છે.
- ગળા અથવા નાકનું સ્વેબ (Swab Test): ગળા કે નાકમાંથી લીધેલા પ્રવાહીના નમૂના દ્વારા વાયરસની હાજરી તપાસી શકાય છે.
- પેશાબની તપાસ (Urine Test): ક્યારેક પેશાબના નમૂનામાં પણ વાયરસ મળી શકે છે.
૩. ડિફરન્શિયલ ડાયગ્નોસિસ
ઓરીના લક્ષણો ક્યારેક રૂબેલા (જર્મન મીઝલ્સ) અથવા અન્ય વાયરલ ઇન્ફેક્શન જેવા જ લાગે છે, તેથી ડોક્ટર એ ખાતરી કરે છે કે આ ખરેખર ઓરી (Rubeola) જ છે કે બીજું કંઈ.
ડોક્ટર પાસે ક્યારે જવું?
જો તમને અથવા તમારા બાળકને નીચેનામાંથી કંઈ પણ જણાય, તો તુરંત નિદાન કરાવવું જોઈએ:
- જો તમને શંકા હોય કે બાળક ઓરીના દર્દીના સંપર્કમાં આવ્યું છે.
- શરીર પર લાલ ફોલ્લીઓ સાથે તીવ્ર તાવ હોય.
- રસી લીધા વગરના વ્યક્તિમાં શરદી-ખાંસી અને લાલ આંખો જેવા લક્ષણો દેખાય.
ધ્યાન રાખો: ઓરી ચેપી હોવાથી હોસ્પિટલ જતાં પહેલાં ફોન કરીને જાણ કરવી હિતાવહ છે, જેથી હોસ્પિટલ તંત્ર અન્ય દર્દીઓને ચેપથી બચાવવા માટે જરૂરી વ્યવસ્થા કરી શકે.
ઓરી ની સારવાર શું છે?
ઓરી (Measles) એ વાયરસથી થતો રોગ હોવાથી તેની કોઈ ચોક્કસ એન્ટિવાયરલ દવા નથી. તેની સારવાર મુખ્યત્વે લક્ષણોને ઘટાડવા અને ગૂંચવણો (Complications) રોકવા પર આધારિત છે.
ઓરીની સારવારમાં નીચેની બાબતોનો સમાવેશ થાય છે:
૧. લક્ષણોની સારવાર
- તાવ અને દુખાવો: તાવ ઘટાડવા માટે ડોક્ટરની સલાહ મુજબ પેરાસીટામોલ (Paracetamol) અથવા ઈબુપ્રોફેન જેવી દવાઓ આપવામાં આવે છે.
- નોંધ: બાળકોને ક્યારેય ડોક્ટરની સલાહ વગર ‘એસ્પિરિન’ આપવી જોઈએ નહીં, કારણ કે તે ‘રેયે સિન્ડ્રોમ’ જેવી ગંભીર સ્થિતિ પેદા કરી શકે છે.
- ઉધરસ અને ગળામાં આરામ: હ્યુમિડિફાયરનો ઉપયોગ કરવાથી અથવા ગરમ પ્રવાહી પીવાથી ઉધરસમાં રાહત મળે છે.
૨. વિટામિન A ના ડોઝ (ખૂબ જ મહત્વનું)
વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) અને ડોક્ટરો ઓરીના દર્દીઓને વિટામિન A ના બે ડોઝ આપવાની સલાહ આપે છે.
- વિટામિન A ઓરીની ગંભીરતા ઘટાડે છે.
- તે આંખોને નુકસાન થતું અટકાવે છે અને ન્યુમોનિયા જેવી ગૂંચવણોનું જોખમ ઘટાડે છે.
૩. ઘરેલું સંભાળ અને આરામ
- પુષ્કળ પ્રવાહી: તાવને કારણે શરીરમાં પાણીની કમી ન થાય તે માટે પાણી, જ્યુસ, નાળિયેર પાણી કે ORS લેતા રહેવું જોઈએ.
- સંપૂર્ણ આરામ: શરીરને વાયરસ સામે લડવા માટે પૂરતા આરામની જરૂર હોય છે.
- ઝાંખો પ્રકાશ: ઓરીમાં આંખો પ્રકાશ પ્રત્યે સંવેદનશીલ બની જાય છે, તેથી ઓરડામાં ઝાંખો પ્રકાશ રાખવો અથવા ચશ્મા પહેરવા.
૪. એન્ટિબાયોટિક્સ (જો જરૂર હોય તો)
ઓરી વાયરસથી થાય છે, તેથી તેના પર એન્ટિબાયોટિક અસર કરતી નથી. પરંતુ જો ઓરીને કારણે સેકન્ડરી ઇન્ફેક્શન જેમ કે ન્યુમોનિયા અથવા કાનનો ચેપ લાગે, તો ડોક્ટર એન્ટિબાયોટિક્સ આપી શકે છે.
૫. આઈસોલેશન (અલગ રાખવા)
ચેપ ફેલાતો અટકાવવા માટે દર્દીને ફોલ્લીઓ દેખાયાના ૪ દિવસ પછી સુધી અન્ય લોકો (ખાસ કરીને જેમણે રસી નથી લીધી તેમના) થી અલગ રાખવા જોઈએ.
ગંભીર સ્થિતિમાં શું કરવું?
જો નીચેનામાંથી કોઈ પણ લક્ષણ દેખાય, તો તરત જ હોસ્પિટલમાં દાખલ થવું જોઈએ:
- શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડવી.
- સતત ઉલટી થવી કે ડિહાઈડ્રેશન થવું.
- ખેંચ (Seizures) આવવી.
- ખૂબ જ નબળાઈ કે બેભાન જેવી સ્થિતિ.
ઓરી ના ઘરગથ્થુ ઉપચાર શું છે?
ઓરીની સારવારમાં ઘરગથ્થુ ઉપચારો મુખ્યત્વે દર્દીની રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારવા અને લક્ષણોમાં રાહત આપવા માટે કરવામાં આવે છે.
ધ્યાન રાખો: આ ઉપચારો ડોક્ટરની દવાની સાથે પૂરક તરીકે કરવા જોઈએ, દવાની જગ્યાએ નહીં.
૧. પૂરતું પ્રવાહી અને હાઈડ્રેશન
તાવને કારણે શરીરમાં પાણીની ઘટ (Dehydration) થઈ શકે છે.
- પાણી અને જ્યુસ: ઉકાળેલું ઠંડું કરેલું પાણી, તાજા ફળોનો રસ અને નાળિયેર પાણી આપો.
- ORS: જો ઝાડા જેવું લાગે તો ઓરલ રીહાઈડ્રેશન સોલ્યુશન (ORS) આપવું જોઈએ.
૨. આંખોની સંભાળ
ઓરીમાં આંખો લાલ થાય છે અને પ્રકાશ સહન થતો નથી.
- ઝાંખો પ્રકાશ: દર્દીના રૂમમાં સીધો સૂર્યપ્રકાશ ન આવે તેમ પડદા લગાવો અથવા ઝાંખો પ્રકાશ રાખો.
- આંખો સાફ રાખવી: જો આંખોમાંથી ચીપડા આવતા હોય, તો સાફ અને ભીના રૂ (Cotton) થી હળવેથી આંખો સાફ કરો.
૩. ત્વચાની ખંજવાળમાં રાહત
જ્યારે ફોલ્લીઓ સૂકાવા લાગે ત્યારે ખંજવાળ આવી શકે છે.
- કડવા લીમડાના પાન: નવશેકા પાણીમાં લીમડાના પાન નાખીને તે પાણીથી સ્નાન કરાવવું અથવા દર્દીની આસપાસ લીમડાની ડાળીઓ રાખવી. લીમડો એન્ટિ-સેપ્ટિક ગુણ ધરાવે છે.
- કેલેમાઈન લોશન: ડોક્ટરની સલાહ મુજબ ફોલ્લીઓ પર લગાવી શકાય છે.
૪. ઉધરસ અને ગળા માટે
- મધ: જો બાળકની ઉંમર ૧ વર્ષથી વધુ હોય, તો મધ આપવાથી ઉધરસમાં રાહત મળે છે.
- હળદર વાળું દૂધ: હળદરમાં કુદરતી એન્ટિ-બાયોટિક ગુણો હોય છે જે ઇન્ફેક્શન સામે લડવામાં મદદ કરે છે.
૫. વિટામિન C યુક્ત ખોરાક
રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારવા માટે સંતરા, મોસંબી, આંબળા કે લીંબુ જેવા વિટામિન C યુક્ત ફળો આપવા જોઈએ (જો ગળું બહુ દુખતું ન હોય તો).
૬. યોગ્ય આહાર
- હલકો ખોરાક: ખીચડી, મગનું પાણી, રાબ કે દલિયા જેવો સુપાચ્ય ખોરાક આપવો.
- મસાલેદાર ખોરાક ટાળવો: તીખો અને તળેલો ખોરાક પાચનમાં તકલીફ આપી શકે છે.
શું ન કરવું?
- દર્દીને બહાર હવા કે ગીચ જગ્યાએ ન લઈ જવો.
- ફોલ્લીઓ પર જોરથી ખંજવાળવું નહીં, તેનાથી ડાઘા પડી શકે છે અથવા ઇન્ફેક્શન વધી શકે છે.
- ડોક્ટરની સલાહ વગર કોઈ પણ એન્ટિબાયોટિક શરૂ ન કરવી.
ઓરી નું જોખમ કેવી રીતે ઘટાડવું?
ઓરી (Measles) અત્યંત ચેપી હોવાથી તેનું જોખમ ઘટાડવા માટે સાવચેતી અને સજાગતા ખૂબ જ જરૂરી છે. જોખમ ઘટાડવાના મુખ્ય ઉપાયો નીચે મુજબ છે:
૧. સૌથી અસરકારક ઉપાય: રસીકરણ (Vaccination)
ઓરીથી બચવા માટે રસી એ સૌથી સુરક્ષિત અને શક્તિશાળી શસ્ત્ર છે.
- MMR/MR રસી: ખાતરી કરો કે તમારા બાળકને સમયસર MR (Measles-Rubella) અથવા MMR રસીના બંને ડોઝ મળ્યા છે (૯ મહિને અને ૧૬-૨૪ મહિને).
- હર્ડ ઇમ્યુનિટી: જ્યારે સમાજના મોટાભાગના લોકો રસી લે છે, ત્યારે વાયરસ ફેલાઈ શકતો નથી, જેનાથી રસી ન લઈ શકતા નવજાત બાળકોને પણ સુરક્ષા મળે છે.
૨. ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિથી અંતર (Isolation)
જો કોઈને ઓરી થયા હોય, તો ચેપ ફેલાતો અટકાવવા નીચેના પગલાં ભરો:
- દર્દીને અલગ રૂમમાં રાખો.
- ફોલ્લીઓ દેખાયાના ૪ દિવસ પહેલા અને ૪ દિવસ પછી સુધી દર્દીએ અન્ય લોકોના સંપર્કમાં આવવાનું ટાળવું જોઈએ.
- ઘરના અન્ય સભ્યોએ દર્દીની સંભાળ રાખતી વખતે માસ્ક પહેરવો જોઈએ.
૩. વ્યક્તિગત સ્વચ્છતા (Personal Hygiene)
- હાથ ધોવા: બહારથી આવ્યા પછી, જમતા પહેલા અથવા દર્દીને અડ્યા પછી સાબુ અને પાણીથી વારંવાર હાથ ધોવા.
- મોઢું ઢાંકવું: ખાંસી કે છીંક ખાતી વખતે રૂમાલ અથવા કોણીનો ઉપયોગ કરવો.
- સપાટીઓની સફાઈ: દરવાજાના હેન્ડલ, રમકડાં અને અન્ય સામાન્ય સપાટીઓને જંતુનાશક (Disinfectant) થી સાફ કરવી.
૪. રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity) વધારવી
- વિટામિન A: શરીરમાં વિટામિન A ની પૂરતી માત્રા ઓરીના જોખમ અને તેની ગંભીરતાને ઘટાડે છે. ડોક્ટરની સલાહ મુજબ વિટામિન A યુક્ત આહાર (ગાજર, પપૈયું, પાલક) લેવો.
- પૌષ્ટિક આહાર: પૂરતા પ્રમાણમાં ફળો, શાકભાજી અને પ્રોટીન લેવાથી શરીર વાયરસ સામે લડવા સક્ષમ બને છે.
૫. પ્રવાસ દરમિયાન સાવચેતી
જો તમારા વિસ્તારમાં અથવા તમે જ્યાં જઈ રહ્યા છો ત્યાં ઓરીના કેસ વધુ હોય, તો ભીડભાડ વાળી જગ્યાએ જવાનું ટાળવું. ખાસ કરીને નાના બાળકોને રસીકરણ પૂર્ણ ન થયું હોય ત્યાં સુધી સુરક્ષિત રાખવા.
૬. સંપર્ક પછીની સુરક્ષા (Post-exposure Prophylaxis)
જો કોઈ રસી ન લીધેલ વ્યક્તિ ઓરીના દર્દીના સંપર્કમાં આવે છે, તો ૭૨ કલાકની અંદર રસી લેવાથી અથવા ડોક્ટરની સલાહ મુજબ ‘ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન’ લેવાથી રોગ થવાનું જોખમ ઘટાડી શકાય છે.
યાદ રાખો: ઓરી માત્ર એક સામાન્ય તાવ નથી, તે ગંભીર ગૂંચવણો પેદા કરી શકે છે, તેથી રસીકરણમાં ક્યારેય વિલંબ ન કરો.
ડૉક્ટરને ક્યારે મળવું?-ઓરી
ઓરીના કિસ્સામાં સમયસર તબીબી સલાહ લેવી ખૂબ જ જરૂરી છે, કારણ કે તે ન્યુમોનિયા અથવા મગજમાં સોજો (Encephalitis) જેવી ગંભીર ગૂંચવણો પેદા કરી શકે છે.
નીચેની પરિસ્થિતિઓમાં તમારે તરત જ ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ:
૧. જો રોગના લક્ષણો દેખાય
- જો તમારા બાળકને અથવા પરિવારના કોઈ સભ્યને તીવ્ર તાવ, શરદી-ઉધરસ અને આંખો લાલ થવા સાથે શરીરે લાલ ફોલ્લીઓ દેખાવાનું શરૂ થાય.
- જો તમને શંકા હોય કે તમે અથવા તમારું બાળક ઓરીના કોઈ દર્દીના સંપર્કમાં આવ્યા છો.
૨. જો ગંભીર લક્ષણો (Warning Signs) દેખાય
જો ઓરી દરમિયાન નીચે મુજબના કોઈ પણ લક્ષણો દેખાય, તો તે ઈમરજન્સી હોઈ શકે છે:
- શ્વાસ લેવામાં તકલીફ: બાળક ઝડપથી શ્વાસ લેતું હોય અથવા શ્વાસ લેતી વખતે પાંસળીઓ અંદર ખેંચાતી હોય.
- ખૂબ જ તીવ્ર તાવ: દવા આપવા છતાં તાવ ઉતરતો ન હોય.
- કન્ફ્યુઝન અથવા બેભાન અવસ્થા: વ્યક્તિ ખૂબ જ સુસ્ત લાગે, પૂછેલા સવાલનો જવાબ ન આપે અથવા બેભાન જેવી સ્થિતિમાં હોય.
- આંચકી આવવી (Seizures): તાવને કારણે શરીર ખેંચાવા લાગે.
- કાનમાં સખત દુખાવો: આ કાનના ચેપ (Otitis Media) ની નિશાની હોઈ શકે છે.
- સતત ઉલટી કે ઝાડા: જેના કારણે શરીરમાં પાણીની ગંભીર અછત (Dehydration) સર્જાય.
૩. ખાસ પરિસ્થિતિઓમાં
- ગર્ભવતી મહિલાઓ: જો કોઈ સગર્ભા સ્ત્રી ઓરીના દર્દીના સંપર્કમાં આવે, તો તેમણે તાત્કાલિક ડૉક્ટરને જાણ કરવી જોઈએ, કારણ કે તે ગર્ભમાં રહેલા બાળક માટે જોખમી હોઈ શકે છે.
- નાના બાળકો: ખાસ કરીને ૫ વર્ષથી નાની ઉંમરના બાળકોમાં જોખમ વધુ હોય છે.
- નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ: જે લોકોની ઈમ્યુનિટી ઓછી હોય તેમણે તરત તપાસ કરાવવી.
ડૉક્ટર પાસે જતી વખતે ધ્યાનમાં રાખવાની વાત:
ઓરી ખૂબ જ ચેપી હોવાથી, દવાખાને કે હોસ્પિટલ પહોંચતા પહેલાં ફોન કરીને જાણ કરવી વધુ સારું છે. આનાથી ડૉક્ટર તમને સીધા અલગ રૂમમાં લઈ જઈ શકશે, જેથી વેઇટિંગ એરિયામાં બેઠેલા અન્ય દર્દીઓને ચેપ ન લાગે.
નિષ્કર્ષ
ઓરી એક રોકી શકાય તેવો રોગ છે. જો દરેક બાળકને સમયસર રસી આપવામાં આવે, તો આપણે ઓરીને જડમૂળથી નાબૂદ કરી શકીએ છીએ. જો તમારા બાળકમાં ઓરીના લક્ષણો દેખાય, તો વિલંબ કર્યા વગર નજીકના આરોગ્ય કેન્દ્રનો સંપર્ક કરો.
