અવાજ બેસી જવો (Hoarseness): કારણો, લક્ષણો અને અસરકારક ઉપાયોની સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા
જ્યારે આપણા અવાજમાં અચાનક ફેરફાર આવે, અવાજ ઘોઘરો થઈ જાય અથવા બોલતી વખતે ગળામાં તકલીફ પડે, ત્યારે તેને તબીબી ભાષામાં ‘હોર્સનેસ’ (Hoarseness) કહેવામાં આવે છે. આ સ્થિતિ ગળામાં રહેલા સ્વરતંતુઓ (Vocal Cords) માં સોજો અથવા ઈજાને કારણે સર્જાય છે.
અવાજ બેસી જવા ના કારણો શું છે?
અવાજ બેસી જવો (Hoarseness) એ તબીબી ભાષામાં ‘લેરીન્જાઈટિસ’ (Laryngitis) તરીકે ઓળખાય છે. આ સમસ્યા ત્યારે થાય છે જ્યારે ગળામાં આવેલા સ્વરતંતુઓ (Vocal Cords) માં સોજો આવે અથવા તેમાં ખલેલ પહોંચે.
અવાજ બેસી જવાના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:
૧. સામાન્ય અને તાત્કાલિક કારણો
- અવાજનો વધુ પડતો ઉપયોગ: જોરથી બૂમો પાડવી, સતત લાંબા સમય સુધી બોલવું અથવા ગાવું. આનાથી સ્વરતંતુઓ પર દબાણ આવે છે.
- ચેપ (Infections): શરદી, ઉધરસ કે ફ્લૂ જેવા વાયરલ ઈન્ફેક્શનને કારણે ગળામાં સોજો આવે છે.
- ઠંડા પદાર્થોનું સેવન: અચાનક ખૂબ જ ઠંડું પાણી, આઈસ્ક્રીમ કે ઠંડા પીણાં પીવાથી ગળાની નળીઓમાં સંકોચન કે સોજો આવી શકે છે.
૨. પાચન અને જીવનશૈલી સંબંધિત કારણો
- એસિડિટી (GERD): પેટનો એસિડ જ્યારે અન્નનળી વાટે ગળા સુધી પહોંચે છે, ત્યારે તે સ્વરતંતુઓને નુકસાન પહોંચાડે છે (આને Laryngopharyngeal Reflux કહેવાય છે).
- ધૂમ્રપાન અને દારૂ: બીડી, સિગારેટ કે દારૂનું સેવન ગળાના અસ્તરને સૂકવે છે અને સોજો લાવે છે.
- એલર્જી: ધૂળ, ધુમાડો અથવા કોઈ ખાસ ખોરાકની એલર્જીને કારણે ગળું પકડાઈ શકે છે.
૩. તબીબી અથવા ગંભીર કારણો
- વોકલ કોર્ડ નોડ્યુલ્સ: સ્વરતંતુઓ પર નાના ફોલ્લા કે ‘ગાંઠ’ (Nodules or Polyps) થવી, જે મોટાભાગે સતત બોલનારા લોકોમાં જોવા મળે છે.
- થાઈરોઈડની સમસ્યા: થાઈરોઈડ ગ્રંથિમાં સોજો અથવા હોર્મોનલ અસંતુલન અવાજમાં ફેરફાર લાવી શકે છે.
- વોકલ કોર્ડ પેરાલિસિસ: કોઈ ઈજા અથવા ચેતાતંત્રની સમસ્યાને કારણે સ્વરતંતુઓનું હલનચલન બંધ થઈ જવું.
- ગંભીર બીમારી: લાંબા સમય સુધી અવાજ બેસી રહેવો એ ગળા કે સ્વરપેટીના કેન્સરનું પ્રારંભિક લક્ષણ પણ હોઈ શકે છે.
ક્યારે ડોક્ટરને બતાવવું જોઈએ?
જો નીચે મુજબના લક્ષણો જણાય તો ENT નિષ્ણાતનો સંપર્ક અવશ્ય કરવો:
- અવાજ ૨ અઠવાડિયાથી વધુ સમય સુધી બેઠેલો રહે.
- ગળવામાં તકલીફ પડતી હોય અથવા દુખાવો થતો હોય.
- થૂંકમાં લોહી આવતું હોય.
- શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડતી હોય.
અવાજ બેસી જવા ના ચિહ્નો અને લક્ષણો શું છે?
અવાજ બેસી જવો (Hoarseness) એ પોતે જ એક લક્ષણ છે, પરંતુ તેની સાથે અન્ય ઘણા નાના-મોટા ચિહ્નો જોવા મળે છે જે સમસ્યા કેટલી ગંભીર છે તેનો સંકેત આપે છે.
અવાજ બેસી જવાના મુખ્ય ચિહ્નો અને લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
૧. અવાજમાં આવતા ફેરફારો
- અવાજ ઘોઘરો થવો: અવાજ સ્પષ્ટ ન નીકળવો અને કર્કશ લાગવો.
- અવાજ ધીમો પડી જવો: બોલવા માટે વધુ જોર કરવું પડે છતાં અવાજ માંડ સંભળાય.
- અવાજ કપાઈ જવો: બોલતી વખતે અચાનક અવાજ બંધ થઈ જવો અથવા વચ્ચે-વચે અટકી જવો.
- તીવ્રતામાં ફેરફાર: અવાજની પિચ (Pitch) બદલાઈ જવી—ખૂબ ભારે અથવા ખૂબ પાતળો અવાજ નીકળવો.
૨. ગળામાં અનુભવાતી તકલીફો
- ગળામાં ખરાશ: ગળાની અંદર કંઈક વાગતું હોય અથવા છોલાતું હોય તેવી લાગણી થવી.
- સૂકું ગળું: ગળું વારંવાર સુકાઈ જવું અને તરસ લાગવી.
- ગળામાં ગાંઠ જેવું લાગવું: ગળામાં કંઈક અટવાયેલું હોય (Lump in throat) તેવું સતત લાગ્યા કરવું.
- બોલતી વખતે દુખાવો: બોલવા માટે શારીરિક મહેનત કરવી પડે અને ગળાના સ્નાયુઓ ખેંચાય.
૩. અન્ય સંકળાયેલા લક્ષણો
- વારંવાર ગળું સાફ કરવાની ઈચ્છા: અવાજ સ્પષ્ટ કરવા માટે વારંવાર ‘ખંખાર’ ખાવો પડે.
- ઉધરસ: સૂકી ઉધરસ આવવી અથવા ગળામાં ઈન્ફેક્શન હોય તો કફ નીકળવો.
- ગળવામાં તકલીફ: ખોરાક કે પાણી ગળે ઉતારતી વખતે સામાન્ય દુખાવો થવો.
- તાવ અને શરદી: જો વાયરલ ઇન્ફેક્શન હોય, તો નાક વહેવું, છીંક આવવી અથવા હળવો તાવ રહેવો.
ગંભીર લક્ષણો (Danger Signs)
જો અવાજ બેસી જવાની સાથે નીચેના લક્ષણો દેખાય, તો તે ચિંતાનો વિષય હોઈ શકે છે:
- શ્વાસ લેવામાં તકલીફ: શ્વાસ લેતી વખતે અવાજ આવવો (Stridor).
- ખોરાક ગળવામાં અસહ્ય દુખાવો.
- ગળાના ભાગમાં બહારથી સોજો કે ગાંઠ દેખાવી.
- મોઢામાંથી કે થૂંકમાં લોહી આવવું.
- અવાજનું સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જવું.
અવાજ બેસી જવા નું નિદાન કેવી રીતે કરવું?
અવાજ બેસી જવાની સમસ્યાના નિદાન માટે ડોક્ટરો (ખાસ કરીને ENT સ્પેશિયાલિસ્ટ) વિવિધ પદ્ધતિઓ અપનાવે છે. નિદાનનો મુખ્ય હેતુ એ જાણવાનો હોય છે કે સોજો સામાન્ય ઈન્ફેક્શનને કારણે છે કે સ્વરતંતુઓ (Vocal Cords) માં કોઈ અન્ય સમસ્યા છે.
નિદાનની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ હોય છે:
૧. શારીરિક તપાસ અને હિસ્ટ્રી (Physical Exam)
ડોક્ટર સૌ પ્રથમ તમારી સાથે વાત કરીને લક્ષણો સમજવાનો પ્રયત્ન કરશે:
- અવાજ ક્યારથી બેસી ગયો છે?
- તમે ધૂમ્રપાન કરો છો કે નહીં?
- તમને એસિડિટી કે શરદી-ખાંસીની તકલીફ છે?
- તમારો વ્યવસાય એવો છે જેમાં સતત બોલવું પડે છે? (જેમ કે શિક્ષક કે ગાયક).
૨. લેરીન્ગોસ્કોપી (Laryngoscopy) – સૌથી મહત્વની તપાસ
સ્વરપેટીને અંદરથી જોવા માટે ડોક્ટર આ તપાસ કરે છે. આમાં બે રીત હોય છે:
- ઈનડાયરેક્ટ લેરીન્ગોસ્કોપી: ડોક્ટર એક નાનો લાંબો અરીસો ગળામાં રાખીને ટોર્ચના પ્રકાશથી સ્વરતંતુઓનું નિરીક્ષણ કરે છે.
- ડાયરેક્ટ (ફાઈબર-ઓપ્ટિક) લેરીન્ગોસ્કોપી: એક પાતળી, લવચીક નળી (જેના છેડે કેમેરો હોય છે) નાક અથવા મોં વાટે ગળામાં ઉતારવામાં આવે છે. આનાથી ડોક્ટર ટીવી સ્ક્રીન પર જોઈ શકે છે કે સ્વરતંતુઓ કેવી રીતે કામ કરે છે અને ત્યાં કોઈ ગાંઠ કે સોજો છે કે નહીં.
૩. વિડીયોસ્ટ્રોબોસ્કોપી (Videostroboscopy)
આ એક આધુનિક તપાસ છે. આમાં ખાસ પ્રકારના સ્ત્રોબ લાઈટનો ઉપયોગ થાય છે જે સ્વરતંતુઓની ધ્રુજારી (Vibrations) ને સ્લો-મોશનમાં બતાવે છે. આનાથી સ્વરતંતુઓમાં રહેલી ખૂબ જ નાની ખામી પણ પકડાઈ જાય છે.
૪. અન્ય લેબોરેટરી ટેસ્ટ
જો ડોક્ટરને કોઈ અન્ય બીમારીની આશંકા હોય, તો તે નીચે મુજબના ટેસ્ટ કરાવી શકે છે:
- બ્લડ ટેસ્ટ: ઈન્ફેક્શન કે થાઈરોઈડની તપાસ કરવા માટે.
- બાયોપ્સી (Biopsy): જો ગળામાં કોઈ શંકાસ્પદ ગાંઠ દેખાય, તો તેના કોષોનો નાનો ટુકડો લઈને લેબમાં તપાસ માટે મોકલવામાં આવે છે (કેન્સરની શક્યતા ચકાસવા માટે).
- ઈમેજિંગ ટેસ્ટ: જરૂર જણાય તો ગળાનો X-ray, CT Scan અથવા MRI કરવામાં આવે છે.
તમારે ક્યારે નિદાન કરાવવું જોઈએ?
સામાન્ય રીતે શરદી-ઉધરસમાં અવાજ બેસી જાય તો તે અઠવાડિયામાં મટી જાય છે. પરંતુ જો:
- અવાજમાં ફેરફાર ૩ અઠવાડિયા થી વધુ ચાલે.
- ગળામાં ગાંઠ જેવું લાગે.
- અવાજ સાવ જતો રહે.
અવાજ બેસી જવા ની સારવાર શું છે?
અવાજ બેસી જવાની (Hoarseness) સારવાર તેના પાછળના કારણ પર આધારિત હોય છે. મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં આરામ અને ઘરેલું ઉપચારથી ફેર પડી જાય છે, પરંતુ જો સમસ્યા ગંભીર હોય તો તબીબી સારવારની જરૂર પડે છે.
અવાજ બેસી જવાની સારવારને મુખ્ય ત્રણ ભાગમાં વહેંચી શકાય છે:
૧. તબીબી સારવાર (Medical Treatment)
જો ઇન્ફેક્શન કે અન્ય કોઈ બીમારી હોય, તો ડોક્ટર નીચે મુજબની દવાઓ આપી શકે છે:
- એન્ટિબાયોટિક્સ: જો અવાજ બેસવાનું કારણ બેક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શન હોય (વાયરલ ઇન્ફેક્શનમાં આ કામ નથી કરતી).
- કોર્ટિકોસ્ટેરોઇડ્સ (Corticosteroids): જો સ્વરતંતુઓમાં ખૂબ જ સોજો હોય, તો સોજો ઓછો કરવા માટે ડોક્ટર ટૂંકા ગાળા માટે સ્ટેરોઇડ્સ આપી શકે છે (ખાસ કરીને એવા લોકો માટે જેમને અવાજનો તાત્કાલિક ઉપયોગ કરવાનો હોય, જેમ કે ગાયકો કે વક્તાઓ).
- એસિડિટીની દવાઓ (Antacids): જો એસિડિટી (GERD) ને કારણે અવાજ બેસી ગયો હોય, તો એસિડ રોકવાની દવાઓ આપવામાં આવે છે.
- એલર્જીની દવાઓ: જો પ્રદૂષણ કે ધૂળની એલર્જી હોય, તો એન્ટિ-હિસ્ટામાઈન દવાઓ ફાયદો કરે છે.
૨. વોઈસ થેરાપી (Voice Therapy)
જો અવાજનો ખોટો ઉપયોગ (જેમ કે સતત બૂમો પાડવી) કરવાને કારણે અવાજ બેસી જતો હોય, તો ‘સ્પીચ લેંગ્વેજ પેથોલોજિસ્ટ’ પાસે ટ્રેનિંગ લેવી પડે છે. આમાં નીચેની બાબતો શીખવવામાં આવે છે:
- બોલતી વખતે ગળા પર ઓછું દબાણ કેવી રીતે આપવું.
- શ્વાસ લેવાની સાચી પદ્ધતિ.
- અવાજની કસરતો કરવી.
૩. શસ્ત્રક્રિયા (Surgery)
જ્યારે દવાઓથી ફાયદો ન થાય ત્યારે સર્જરીની જરૂર પડી શકે છે, જેમ કે:
- સ્વરતંતુઓ પર થયેલી ગાંઠ (Nodules or Polyps) દૂર કરવા માટે.
- ગળાના કેન્સરના કિસ્સામાં.
- સ્વરતંતુઓમાં કોઈ જન્મજાત ખામી કે ઈજા હોય ત્યારે.
ત્વરિત રાહત માટે ઘરેલું ઉપાયો
- વોઈસ રેસ્ટ (Voice Rest): સૌથી મહત્વની સારવાર છે ‘મૌન’. બોલવાનું ટાળો, ઈશારાથી વાત કરો. (ધ્યાન રાખો: ફૂસફૂસાટ (Whispering) ન કરો, કારણ કે તેનાથી સ્વરતંતુઓ પર વધુ ભાર આવે છે).
- હાઇડ્રેશન: દિવસ દરમિયાન પુષ્કળ નવશેકું પાણી પીવો.
- નાસ (Steam): દિવસમાં ૨-૩ વાર ગરમ પાણીની વરાળ લેવાથી સ્વરતંતુઓને ભેજ મળે છે.
- ગળું ભીનું રાખવું: હર્બલ ટી અથવા મધ-આદુનું મિશ્રણ લેવું.
તમારી જીવનશૈલીમાં કરવાના ફેરફાર:
- ધૂમ્રપાન સાવ બંધ કરો અને ધૂમ્રપાન વાળી જગ્યાએથી દૂર રહો.
- દારૂ અને કેફીન (ચા-કોફી) નું સેવન ઘટાડવું, કારણ કે તે ગળાને સૂકવે છે.
- મોડી રાત્રે જમવાનું ટાળો જેથી એસિડિટી ન થાય.
અવાજ બેસી જવો ના ઘરગથ્થુ ઉપચાર શું છે?
અવાજ બેસી જવાની સમસ્યામાં રસોડાની કેટલીક વસ્તુઓ રામબાણ ઈલાજ સાબિત થઈ શકે છે. નીચે મુજબના ઘરગથ્થુ ઉપચારોથી ગળાના સોજા અને ખરાશમાં ઝડપથી રાહત મળે છે:
૧. આદુ અને મધ (સૌથી અસરકારક)
- ઉપયોગ: આદુના નાના ટુકડાને પાણીમાં ઉકાળી તેની ચા બનાવો અથવા આદુનો રસ કાઢી તેમાં એક ચમચી મધ ઉમેરીને ચાટો.
- ફાયદો: આદુમાં એન્ટિ-ઇન્ફ્લેમેટરી ગુણો હોય છે જે સ્વરતંતુઓનો સોજો ઉતારે છે.
૨. મીઠાના પાણીના કોગળા
- ઉપયોગ: એક ગ્લાસ નવશેકા પાણીમાં અડધી ચમચી મીઠું નાખી દિવસમાં ૩ થી ૪ વાર કોગળા કરો.
- ફાયદો: તે ગળાના બેક્ટેરિયાનો નાશ કરે છે અને ગળામાં ભેજ જાળવી રાખે છે.
૩. કાળા મરી અને સાકર
- ઉપયોગ: થોડા કાળા મરીનો પાવડર અને સાકર (અથવા ઘી) મિક્સ કરીને ધીમે ધીમે મોઢામાં રાખી તેનો રસ ઉતારો.
- ફાયદો: કાળા મરી ગળામાં જામી ગયેલા કફને સાફ કરે છે અને અવાજ ખોલવામાં મદદ કરે છે.
૪. હળદર વાળું દૂધ
- ઉપયોગ: રાત્રે સૂતા પહેલા ગરમ દૂધમાં ચપટી હળદર નાખીને પીવો.
- ફાયદો: હળદર કુદરતી એન્ટિબાયોટિક છે, જે ચેપ (Infection) સામે લડે છે.
૫. લવિંગ અથવા એલચી
- ઉપયોગ: મોઢામાં એક લવિંગ અથવા એલચી રાખીને તેનો રસ ધીમે ધીમે ઉતારતા રહો.
- ફાયદો: તે ગળાની બળતરા ઓછી કરે છે.
અન્ય મહત્વની ટીપ્સ (સાવચેતી):
| શું કરવું? | શું ન કરવું? |
| પુષ્કળ પાણી પીવો: ગળું સુકાવવા ન દો. | બૂમો ન પાડવી: અવાજને સંપૂર્ણ આરામ આપો. |
| ગરમ પાણીની વરાળ લો: નાસ લેવાથી ગળાને નરમાશ મળે છે. | ફૂસફૂસાટ (Whisper) ન કરો: આનાથી ગળા પર વધુ દબાણ આવે છે. |
| હર્બલ ટી: જેઠીમધ અથવા તુલસીની ચા પીવો. | ઠંડી વસ્તુઓ ટાળો: ફ્રીજનું પાણી, ઠંડા પીણાં કે આઈસ્ક્રીમ ન ખાઓ. |
| મીઠું અને મરચું ઓછું: વધુ તીખો ખોરાક ન ખાવો. | ધૂમ્રપાન: ધુમાડાથી ગળામાં બળતરા વધે છે. |
વિશેષ સલાહ: જો અવાજ બેસી જવાની સાથે ગળામાં ગાંઠ જેવું લાગે અથવા ૧૫ દિવસ પછી પણ અવાજ ન ખુલે, તો ઘરગથ્થુ ઉપચાર પર નિર્ભર રહેવાને બદલે ડોક્ટરને જરૂર બતાવો.
અવાજ બેસી જવા નું જોખમ કેવી રીતે ઘટાડવું?
અવાજ બેસી જવો (Hoarseness) એ ઘણીવાર આપણી ખાવા-પીવાની અને બોલવાની ટેવોનું પરિણામ હોય છે. આ જોખમને ઘટાડવા માટે સ્વરતંતુઓની જાળવણી કરવી ખૂબ જરૂરી છે.
નીચે મુજબની સાવચેતીઓ રાખીને તમે આ જોખમ ઘટાડી શકો છો:
૧. બોલવાની શૈલીમાં ફેરફાર (Vocal Hygiene)
- બૂમો પાડવાનું ટાળો: જોરથી બોલવાને બદલે અવાજને સામાન્ય રાખો. જો તમારે મોટા જૂથને સંબોધવું હોય, તો માઈક્રોફોનનો ઉપયોગ કરો.
- અવાજને આરામ આપો: જો તમારે સતત બોલવું પડતું હોય (જેમ કે શિક્ષણ કે માર્કેટિંગ), તો વચ્ચે-વચ્ચે ૫-૧૦ મિનિટનું મૌન પાળો.
- ફૂસફૂસાટ (Whispering) ન કરો: જ્યારે ગળું થોડું પણ ખરાબ હોય, ત્યારે ધીમેથી બોલવાનો પ્રયત્ન ન કરો. ફૂસફૂસાટ કરવાથી સ્વરતંતુઓ પર સામાન્ય બોલવા કરતાં વધુ દબાણ આવે છે.
- ગળું વારંવાર ન ખંખારવું: ગળું સાફ કરવા માટે વારંવાર ‘હમ્મ-હમ્મ’ કે ‘ખોંખારો’ ન ખાવો. તેના બદલે થોડું પાણી પી લેવું.
૨. હાઇડ્રેશન અને આહાર
- પુષ્કળ પાણી પીવો: દિવસમાં ઓછામાં ઓછું ૮-૧૦ ગ્લાસ પાણી પીવો. સ્વરતંતુઓ જ્યારે ભીના (Lubricated) હોય ત્યારે તે વધુ સારી રીતે કામ કરે છે.
- કેફીન અને આલ્કોહોલ ઘટાડો: ચા, કોફી અને દારૂ ગળાને સૂકવે છે (Dehydration), જે અવાજ બેસવાનું મુખ્ય કારણ બને છે.
- એસિડિટીથી બચો: વધુ પડતું તીખું, તળેલું કે મસાલેદાર ભોજન ટાળો. રાત્રે મોડા જમવાની ટેવ સુધારો જેથી એસિડ રિફ્લક્સ (Acid Reflux) ગળા સુધી ન પહોંચે.
૩. હાનિકારક તત્વોથી બચાવ
- ધૂમ્રપાન છોડો: બીડી કે સિગારેટનો ધુમાડો સ્વરતંતુઓમાં સોજો અને કેન્સરનું જોખમ વધારે છે.
- સેકન્ડ-હેન્ડ સ્મોકિંગ: બીજાના ધુમાડાથી પણ દૂર રહો, કારણ કે તે ગળામાં બળતરા પેદા કરી શકે છે.
- પ્રદૂષણ અને માસ્ક: વધુ પડતી ધૂળ કે કેમિકલ વાળા વાતાવરણમાં માસ્કનો ઉપયોગ કરો.
૪. સ્વાસ્થ્યની સંભાળ
- નાસ (Steam): જો હવા સૂકી હોય અથવા શિયાળો હોય, તો ગરમ પાણીની વરાળ લેવી. આનાથી ગળાને ભેજ મળે છે.
- શરદી-ઉધરસની સારવાર: જો શરદી કે ખાંસી થાય, તો તેની તુરંત સારવાર કરો જેથી ઇન્ફેક્શન ગળા સુધી ન ફેલાય.
ડૉક્ટરને ક્યારે મળવું?-અવાજ બેસી જવો
સામાન્ય રીતે, અવાજ બેસી જવો (Hoarseness) એ થોડા દિવસોમાં આરામ કરવાથી મટી જતો હોય છે. પરંતુ કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં તેને અવગણવું જોખમી બની શકે છે.
જો તમને નીચે મુજબના લક્ષણો જણાય, તો તમારે તાત્કાલિક ENT (કાન-નાક-ગળાના) સ્પેશિયાલિસ્ટ ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ:
૧. સમયગાળો (Duration)
- જો તમારો અવાજ ૨ થી ૩ અઠવાડિયા કરતાં વધુ સમયથી બેસી ગયો હોય અને તેમાં કોઈ સુધારો ન જણાય. આ ગંભીર બીમારી અથવા વોકલ કોર્ડમાં ગાંઠનો સંકેત હોઈ શકે છે.
૨. શ્વાસ લેવામાં તકલીફ
- જો બોલતી વખતે કે આરામ કરતી વખતે શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડતી હોય અથવા શ્વાસ લેતી વખતે અવાજ આવતો હોય.
૩. ગળવામાં મુશ્કેલી
- ખોરાક કે પાણી ગળે ઉતારતી વખતે અસહ્ય દુખાવો થતો હોય અથવા એવું લાગે કે ગળામાં કંઈક ફસાયેલું છે.
૪. લોહીના ચિહ્નો
- ખાંસી ખાતી વખતે અથવા થૂંકમાં લોહી આવતું જણાય.
૫. શારીરિક ફેરફાર
- ગળાના ભાગમાં કોઈ ગાંઠ કે સોજો બહારથી દેખાતો હોય અથવા સ્પર્શ કરવાથી દુખાવો થતો હોય.
૬. અવાજનું સંપૂર્ણ જતું રહેવું
- જો અવાજ સાવ બંધ થઈ ગયો હોય અને ઇશારા વગર વાત કરવી અશક્ય બની ગઈ હોય.
વિશેષ કિસ્સાઓ:
- વ્યવસાયિક જરૂરિયાત: જો તમે ગાયક, શિક્ષક, વકીલ કે વક્તા છો અને તમારો અવાજ તમારા વ્યવસાય માટે જરૂરી છે, તો થોડા દિવસના ફેરફારમાં પણ ડૉક્ટરની સલાહ લેવી હિતાવહ છે.
- નાના બાળકોમાં: જો શિશુ કે નાના બાળકમાં અચાનક અવાજ ઘોઘરો થઈ જાય અને સાથે શ્વાસ લેવામાં તકલીફ હોય, તો તેને તાત્કાલિક ઈમરજન્સીમાં બતાવવું જોઈએ.
નિષ્કર્ષ
અવાજ બેસી જવો એ મોટાભાગે સામાન્ય ચેપ હોય છે, પણ જો તમે ધૂમ્રપાન કરતા હોવ અને અવાજમાં ફેરફાર લાંબો સમય ચાલે, તો તુરંત તપાસ કરાવો. તમારો અવાજ તમારી ઓળખ છે, તેની સંભાળ રાખો.
