હાયપરગ્લાયકેમિઆ (Hyperglycemia): લોહીમાં સુગર વધી જવાના કારણો, લક્ષણો અને બચવાના ઉપાયો
સામાન્ય રીતે, ખાલી પેટે બ્લડ સુગર $100 \text{ mg/dL}$ થી ઓછી અને જમ્યા પછી $140 \text{ mg/dL}$ થી ઓછી હોવી જોઈએ. જો તમારી સુગર સતત આનાથી વધુ રહેતી હોય, તો તમે હાયપરગ્લાયકેમિઆનો શિકાર હોઈ શકો છો.
હાયપરગ્લાયકેમિઆ ના કારણો શું છે?
લોહીમાં શર્કરા (સુગર) નું સ્તર વધવા પાછળ ઘણા શારીરિક, તબીબી અને જીવનશૈલી સંબંધિત કારણો જવાબદાર હોઈ શકે છે. હાયપરગ્લાયકેમિઆના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:
૧. ઇન્સ્યુલિન સંબંધિત કારણો
- ઇન્સ્યુલિનની ઉણપ (Type 1): જ્યારે શરીરનું સ્વાદુપિંડ (Pancreas) પૂરતું ઇન્સ્યુલિન બનાવી શકતું નથી, ત્યારે લોહીમાં ગ્લુકોઝનું પ્રમાણ વધે છે.
- ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સ (Type 2): આ સ્થિતિમાં શરીર ઇન્સ્યુલિન બનાવે તો છે, પણ શરીરના કોષો તેનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરી શકતા નથી.
- દવાનો ડોઝ ચૂકી જવો: જો તમે ડાયાબિટીસની દવા અથવા ઇન્સ્યુલિન લેવાનું ભૂલી જાઓ અથવા ખોટો ડોઝ લો, તો સુગર વધી શકે છે.
૨. આહાર અને જીવનશૈલી
- વધુ કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ: ભાત, બટાકા, મેંદાની વસ્તુઓ કે મીઠાઈઓ જેવો વધુ પડતો કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ વાળો ખોરાક લેવાથી સુગર ઝડપથી વધે છે.
- શારીરિક નિષ્ક્રિયતા: જો તમે પૂરતી કસરત કે હલનચલન ન કરો, તો સ્નાયુઓ લોહીમાં રહેલી શર્કરાનો ઉર્જા તરીકે ઉપયોગ કરી શકતા નથી.
- સ્થૂળતા (Obesity): શરીર પર વધુ પડતી ચરબી (ખાસ કરીને પેટની આસપાસ) ઇન્સ્યુલિનની અસરકારકતા ઘટાડે છે.
૩. માનસિક અને શારીરિક તણાવ (Stress)
- તણાવના હોર્મોન્સ: જ્યારે તમે ખૂબ તણાવમાં હોવ, ત્યારે શરીરમાં કોર્ટિસોલ અને એડ્રેનાલિન જેવા હોર્મોન્સ મુક્ત થાય છે, જે લીવરને વધુ ગ્લુકોઝ છોડવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.
- પૂરતી ઊંઘનો અભાવ: રાત્રે મોડા સુધી જાગવું અથવા અધૂરી ઊંઘ લેવાથી પણ ઇન્સ્યુલિનની પ્રક્રિયા ખોરવાય છે.
૪. તબીબી કારણો અને અન્ય રોગો
- ચેપ અથવા બીમારી (Infection): શરદી, તાવ કે અન્ય કોઈ ઇન્ફેક્શન દરમિયાન શરીર રોગ સામે લડવા માટે હોર્મોન્સ બનાવે છે, જે આડઅસર તરીકે સુગર વધારી શકે છે.
- દવાઓની આડઅસર: સ્ટિરોઇડ્સ (Steroids), બ્લડ પ્રેશરની અમુક દવાઓ અથવા અન્ય ગંભીર બીમારીઓની દવાઓ પણ હાયપરગ્લાયકેમિઆનું કારણ બની શકે છે.
- ડોન ફિનોમિનન (Dawn Phenomenon): સવારના વહેલા કલાકોમાં શરીરમાં કુદરતી હોર્મોન્સના ફેરફારને કારણે બ્લડ સુગરમાં વધારો જોવા મળી શકે છે.
૫. સ્ત્રીઓમાં વિશિષ્ટ કારણો
- ગર્ભાવસ્થા (Gestational Diabetes): ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન થતા હોર્મોનલ ફેરફારને કારણે સુગર વધી શકે છે.
- PCOS: પોલિસિસ્ટિક ઓવરી સિન્ડ્રોમ ધરાવતી મહિલાઓમાં ઘણીવાર ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સ જોવા મળે છે.
યાદ રાખો: જો તમારી સુગર વારંવાર વધી જતી હોય, તો તે તમારી કિડની, આંખો અને હૃદયને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
હાયપરગ્લાયકેમિઆ ના ચિહ્નો અને લક્ષણો શું છે?
હાયપરગ્લાયકેમિઆ (લોહીમાં વધુ પડતી સુગર) ના લક્ષણો ધીમે ધીમે વિકસે છે. ઘણીવાર જ્યાં સુધી સુગરનું સ્તર ખૂબ વધી ન જાય ત્યાં સુધી વ્યક્તિને કોઈ ખાસ તકલીફ અનુભવાતી નથી.
તેના મુખ્ય લક્ષણોને બે ભાગમાં વહેંચી શકાય છે:
૧. શરૂઆતના સામાન્ય લક્ષણો (Early Symptoms)
જ્યારે સુગરનું પ્રમાણ વધવાનું શરૂ થાય ત્યારે નીચે મુજબના ચિહ્નો દેખાય છે:
- અતિશય તરસ લાગવી (Polydipsia): ગમે તેટલું પાણી પીવા છતાં મોઢું અને ગળું સુકાયા કરે છે.
- વારંવાર પેશાબ આવવો (Polyuria): લોહીમાં વધારાની સુગરને બહાર કાઢવા માટે કિડનીએ વધુ કામ કરવું પડે છે, જેના કારણે વારંવાર પેશાબ કરવા જવું પડે છે (ખાસ કરીને રાત્રે).
- ખૂબ જ થાક લાગવો: લોહીમાં ગ્લુકોઝ હોવા છતાં શરીરના કોષો તેને ઉર્જામાં બદલી શકતા નથી, જેથી વ્યક્તિ નબળાઈ અનુભવે છે.
- ઝાંખી દ્રષ્ટિ (Blurred Vision): સુગર વધવાને કારણે આંખના લેન્સના આકારમાં ફેરફાર થઈ શકે છે, જેનાથી ધૂંધળું દેખાય છે.
- વધુ ભૂખ લાગવી: પૂરતું જમ્યા પછી પણ શરીરને ઉર્જા ન મળવાને કારણે સતત ભૂખ લાગે છે.
- માથાનો દુખાવો: સુગરના લેવલમાં અચાનક વધારો માથાના દુખાવાનું કારણ બની શકે છે.
૨. લાંબા ગાળાના અથવા ગંભીર લક્ષણો (Long-term Symptoms)
જો લાંબા સમય સુધી સુગર કાબૂમાં ન આવે, તો નીચે મુજબની સમસ્યાઓ થઈ શકે છે:
- ઘા રૂઝાવામાં સમય લાગવો: શરીર પર થયેલી નાની ઈજા કે ઘા જલ્દી મટતા નથી અને ઇન્ફેક્શનનો ડર રહે છે.
- ચામડીના ચેપ: વારંવાર ખંજવાળ આવવી અથવા પેઢા અને ચામડીમાં ઈન્ફેક્શન થવું.
- વજન ઘટવું: ખોરાક લેવા છતાં અચાનક વજન ઘટવા લાગે છે (કારણ કે શરીર ઉર્જા માટે ચરબી અને સ્નાયુઓ બાળવાનું શરૂ કરે છે).
- હાથ-પગમાં ઝણઝણાટી: લાંબા સમયની હાઈ સુગર નસો (Nerves) ને નુકસાન પહોંચાડે છે, જેનાથી હાથ-પગમાં સોય ભોકાતી હોય તેવું લાગે અથવા સુન્ન થઈ જાય.
⚠️ કટોકટીના સંકેતો (Emergency Signs)
જો સુગરનું સ્તર અત્યંત વધી જાય, તો તે ‘ડાયાબિટીક કીટોએસીડોસીસ’ (DKA) નામની જીવલેણ સ્થિતિમાં ફેરવાઈ શકે છે. તેના લક્ષણો આ મુજબ છે:
- શ્વાસમાં ફળ જેવી ગંધ (Fruity breath) આવવી.
- ઉબકા અને ઉલટી થવી.
- પેટમાં સખત દુખાવો થવો.
- શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડવી.
- માનસિક ગૂંચવણ (Confusion) અથવા બેભાન અવસ્થા.
મહત્વની સૂચના: જો તમને ઉપર મુજબના ઈમરજન્સી લક્ષણો દેખાય, તો વિલંબ કર્યા વગર તાત્કાલિક હોસ્પિટલ પહોંચવું જોઈએ.
હાયપરગ્લાયકેમિઆ નું નિદાન કેવી રીતે કરવું?
હાયપરગ્લાયકેમિઆ (લોહીમાં ઊંચી શર્કરા) નું નિદાન મુખ્યત્વે લેબોરેટરીમાં લોહીની તપાસ દ્વારા કરવામાં આવે છે. ડોક્ટર તમારી શારીરિક તપાસ અને લક્ષણોના આધારે નીચે મુજબના ટેસ્ટ સૂચવી શકે છે:
૧. બ્લડ સુગર ટેસ્ટના પ્રકારો
- ફાસ્ટિંગ બ્લડ સુગર (Fasting Blood Sugar – FBS): આ ટેસ્ટ સવારે 8 થી 10 કલાકના ઉપવાસ (કંઈ પણ ખાધા વગર) પછી કરવામાં આવે છે.
- સામાન્ય: 70-99 mg/dL
- પ્રી-ડાયાબિટીસ: 100-125 mg/dL
- હાયપરગ્લાયકેમિઆ (ડાયાબિટીસ): 126 mg/dL કે તેથી વધુ.
- પોસ્ટ-પ્રાન્ડિયલ બ્લડ સુગર (Post-Prandial – PPBS): જમ્યાના બરાબર 2 કલાક પછી આ તપાસ કરવામાં આવે છે. જો આ સ્તર 180-200 mg/dL થી વધુ હોય, તો તે હાયપરગ્લાયકેમિઆ ગણાય છે.
- રેન્ડમ બ્લડ સુગર (Random Blood Sugar – RBS): દિવસના કોઈપણ સમયે આ ટેસ્ટ કરી શકાય છે. જો સુગર 200 mg/dL થી વધુ હોય અને સાથે હાયપરગ્લાયકેમિઆના લક્ષણો દેખાતા હોય, તો તે નિદાનની પુષ્ટિ કરે છે.
- HbA1c ટેસ્ટ (A1C): આ ટેસ્ટ છેલ્લા 3 મહિનાની સરેરાશ બ્લડ સુગર દર્શાવે છે. તે ટકાવારીમાં માપવામાં આવે છે.
- સામાન્ય: 5.7% થી ઓછું
- પ્રી-ડાયાબિટીસ: 5.7% થી 6.4%
- ડાયાબિટીસ: 6.5% કે તેથી વધુ.
૨. અન્ય તપાસ (Other Diagnostic Tools)
- પેશાબની તપાસ (Urine Test): જો લોહીમાં સુગરનું સ્તર ખૂબ વધારે હોય, તો કિડની તેને પેશાબ વાટે બહાર કાઢે છે. પેશાબમાં ગ્લુકોઝ અથવા કીટોન્સ (Ketones) ની હાજરી ગંભીર હાયપરગ્લાયકેમિઆ સૂચવે છે.
- ગ્લુકોઝ ટોલરન્સ ટેસ્ટ (OGTT): આ ટેસ્ટ ખાસ કરીને ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન કરવામાં આવે છે. જેમાં વ્યક્તિને ગ્લુકોઝનું પાણી પીવડાવ્યા બાદ સમયાંતરે સુગર લેવલ માપવામાં આવે છે.
૩. ઘરે જાતે નિદાન (Self-Monitoring)
જો તમને ડાયાબિટીસ હોય, તો તમે ગ્લુકોમીટર (Glucometer) નામના નાના સાધનથી ઘરે બેઠા આંગળીના ટેરવેથી લોહીનું ટીપું લઈ તપાસ કરી શકો છો. આ રીત નિયમિત દેખરેખ માટે શ્રેષ્ઠ છે.
તમારે ડોક્ટર પાસે ક્યારે જવું જોઈએ?
- જો ઘરે ચેક કરતા સુગર સતત 240 mg/dL થી વધુ આવતી હોય.
- જો પેશાબમાં કીટોન્સ જોવા મળે.
- જો સુગર વધવાની સાથે સતત ઉલટી કે ગૂંચવણ અનુભવાય.
હાયપરગ્લાયકેમિઆ ની સારવાર શું છે?
હાયપરગ્લાયકેમિઆની સારવારનો મુખ્ય ધ્યેય લોહીમાં શર્કરાના સ્તરને સામાન્ય મર્યાદામાં લાવવાનો અને ભવિષ્યની ગૂંચવણો અટકાવવાનો છે. તેની સારવાર મુખ્યત્વે ત્રણ સ્તંભો પર આધારિત છે: જીવનશૈલીમાં ફેરફાર, દવાઓ અને યોગ્ય દેખરેખ.
૧. તાત્કાલિક ઘરેલું ઉપાયો (જ્યારે સુગર લેવલ વધુ હોય)
- પુષ્કળ પાણી પીવો: પાણી પીવાથી કિડની વધારાની સુગરને પેશાબ વાટે બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે અને શરીરને ડિહાઇડ્રેશનથી બચાવે છે.
- હળવી કસરત: જો સુગર લેવલ સામાન્ય કરતા થોડું જ વધારે હોય, તો ૧૫-૨૦ મિનિટ ઝડપથી ચાલવાથી સ્નાયુઓ વધારાના ગ્લુકોઝનો ઉપયોગ કરે છે.સાવધાની: જો સુગર 240 mg/dL થી વધુ હોય, તો કસરત ન કરવી, કારણ કે તેનાથી શરીરમાં કીટોન્સ વધી શકે છે.
૨. તબીબી સારવાર (Medical Treatment)
- ઇન્સ્યુલિન (Insulin): ટાઈપ-૧ ડાયાબિટીસમાં અને ટાઈપ-૨ ના ગંભીર કિસ્સામાં ઇન્સ્યુલિનના ઇન્જેક્શન લેવા પડે છે. તે લોહીમાં રહેલી શર્કરાને ઝડપથી કોષો સુધી પહોંચાડે છે.
- ઓરલ દવાઓ (Oral Medications): ડાયાબિટીસની ગોળીઓ (જેમ કે Metformin) શરીરને ઇન્સ્યુલિનનો વધુ સારી રીતે ઉપયોગ કરવામાં અથવા લીવર દ્વારા બનતી વધારાની સુગરને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
- દવાના ડોઝમાં ફેરફાર: જો તમે પહેલેથી જ દવા લો છો છતાં સુગર લેવલ વધારે આવે છે, તો ડોક્ટર તમારા ડોઝમાં વધારો કરી શકે છે અથવા સમયમાં ફેરફાર કરી શકે છે.
૩. આહારમાં ફેરફાર (Dietary Changes)
- કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ પર નિયંત્રણ: ખાંડ, ગોળ, મીઠાઈ, સફેદ ચોખા, બટાકા અને મેંદાની વસ્તુઓ ઓછી કરવી.
- ફાઇબર યુક્ત ખોરાક: લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી, આખા કઠોળ અને ફળો (ઓછી સુગરવાળા) ખાવા જોઈએ, જે સુગરને લોહીમાં ભળવાની ગતિ ધીમી કરે છે.
- નાના અંતરે ભોજન: એકસાથે વધુ જમવાને બદલે દિવસમાં ૪ થી ૫ વાર થોડું થોડું જમવું.
૪. જીવનશૈલીમાં સુધારો
- તણાવ મુક્તિ: યોગ અને પ્રાણાયામ દ્વારા તણાવ ઘટાડવો, કારણ કે તણાવના હોર્મોન્સ સુગર વધારે છે.
- નિયમિત ચેક-અપ: ગ્લુકોમીટરની મદદથી ઘરે જ સુગર લેવલ નોંધતા રહેવું.
⚠️ કટોકટીની સ્થિતિમાં શું કરવું? (Emergency Situation)
જો સુગર લેવલ અત્યંત વધી જાય અને દર્દીને નીચે મુજબની તકલીફ થાય:
- શ્વાસ લેવામાં તકલીફ.
- ખૂબ જ ઉલટીઓ થવી.
- દર્દી બેભાન જેવો થઈ જાય.
તો તેને ઘરે સારવાર આપવાને બદલે તાત્કાલિક હોસ્પિટલ (ER) લઈ જવા જોઈએ, કારણ કે આ ડાયાબિટીક કીટોએસીડોસીસ (DKA) હોઈ શકે છે, જેમાં IV ફ્લુઈડ્સ અને ઇન્ટેન્સિવ કેરની જરૂર પડે છે.
હાયપરગ્લાયકેમિઆ નું જોખમ કેવી રીતે ઘટાડવું?
હાયપરગ્લાયકેમિઆ (લોહીમાં શર્કરાનું વધેલું પ્રમાણ) નું જોખમ ઘટાડવા માટે તમારે તમારી દૈનિક જીવનશૈલી અને આદતોમાં નાના પણ મહત્વના ફેરફારો કરવાની જરૂર છે. નીચે મુજબના પગલાં લેવાથી તમે બ્લડ સુગરને નિયંત્રિત રાખી શકો છો:
૧. આહારમાં શિસ્ત (Healthy Eating)
- ગ્લાયસેમિક ઇન્ડેક્સ (GI) પર ધ્યાન આપો: એવો ખોરાક પસંદ કરો જેનો GI ઓછો હોય (જેમ કે આખા અનાજ, કઠોળ, પાંદડાવાળા શાકભાજી). આ ખોરાક લોહીમાં સુગરને ધીમે-ધીમે મુક્ત કરે છે.
- ખાંડ અને મેંદાનો ત્યાગ: મીઠાઈઓ, સોફ્ટ ડ્રિંક્સ, સફેદ બ્રેડ, બિસ્કિટ અને જંક ફૂડથી દૂર રહો.
- ફાઈબર વધારો: તમારા ભોજનમાં સલાડ અને ફાઈબરયુક્ત ફળો (જેમ કે સફરજન, જામફળ) નો સમાવેશ કરો.
૨. શારીરિક સક્રિયતા (Regular Exercise)
- નિયમિત વ્યાયામ: રોજ ઓછામાં ઓછી ૩૦ મિનિટ ઝડપથી ચાલવું (Brisk Walking), સાયકલિંગ અથવા સ્વિમિંગ કરો. કસરત કરવાથી સ્નાયુઓ ઇન્સ્યુલિનનો વધુ સારી રીતે ઉપયોગ કરી શકે છે.
- બેઠાડુ જીવન ટાળો: લાંબા સમય સુધી એક જગ્યાએ બેસી ન રહો. દર કલાકે ૫ મિનિટ ઊભા થઈને હલનચલન કરો.
૩. શરીરના વજનનું સંચાલન (Weight Management)
- જો તમારું વજન વધારે હોય, તો માત્ર ૫% થી ૧૦% વજન ઘટાડવાથી પણ બ્લડ સુગર લેવલમાં મોટો સુધારો જોવા મળે છે. ખાસ કરીને પેટની આસપાસની ચરબી ઘટાડવી ખૂબ જરૂરી છે.
૪. માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને ઊંઘ
- તણાવ ઘટાડો: માનસિક તણાવ શરીરમાં કોર્ટિસોલ હોર્મોન વધારે છે, જે સુગર લેવલ વધારે છે. તણાવ મુક્ત રહેવા માટે મેડિટેશન, યોગ કે ઊંડા શ્વાસ લેવાની કસરત કરો.
- પૂરતી ઊંઘ: દરરોજ ૭ થી ૮ કલાકની ગુણવત્તાયુક્ત ઊંઘ લો. ઊંઘના અભાવે ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સ વધી શકે છે.
૫. નિયમિત તપાસ અને તબીબી સલાહ
- સેલ્ફ-મોનિટરિંગ: જો તમને પ્રી-ડાયાબિટીસ અથવા ડાયાબિટીસ હોય, તો ગ્લુકોમીટરની મદદથી સમયાંતરે સુગર તપાસતા રહો.
- દવાઓ પ્રત્યે નિયમિતતા: ડોક્ટરે સૂચવેલી દવાઓ કે ઇન્સ્યુલિન ક્યારેય પોતાની જાતે બંધ ન કરો કે ડોઝમાં ફેરફાર ન કરો.
- સમયસર ભોજન: સવારનો નાસ્તો કે બપોરનું જમવાનું સ્કીપ (Skip) ન કરો. ભૂખ્યા રહેવાથી પણ ઘણીવાર સુગર લેવલ અનિયંત્રિત થઈ શકે છે.
૬. હાઈડ્રેશન (પાણી પીવું)
- પર્યાપ્ત માત્રામાં પાણી પીવાથી લોહીમાં શર્કરાનું પ્રમાણ જળવાઈ રહે છે અને વધારાની સુગર પેશાબ વાટે નીકળી જાય છે. ગળ્યા જ્યુસ કે કોલ્ડ ડ્રિંક્સના બદલે સાદું પાણી અથવા લીંબુ પાણી (ખાંડ વગરનું) ઉત્તમ છે.
ટીપ: નાની ડાયરી રાખો જેમાં તમે શું ખાધું અને તમારી સુગર કેટલી રહી તે નોંધી શકો. આનાથી તમને ખ્યાલ આવશે કે કયો ખોરાક તમારી સુગર વધારે છે.
ડૉક્ટરને ક્યારે મળવું?-હાયપરગ્લાયકેમિઆ
હાયપરગ્લાયકેમિઆ (બ્લડ સુગર વધી જવી) ની સ્થિતિમાં ક્યારેક ઘરેલું ઉપચાર કે સામાન્ય ફેરફાર કામ નથી લાગતા. જો નીચે મુજબની પરિસ્થિતિ ઉભી થાય, તો તમારે વિલંબ કર્યા વગર ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ:
૧. જો સુગર લેવલ સતત ઊંચું રહેતું હોય
- જો તમે ડાયાબિટીસની દવાઓ લેતા હોવા છતાં તમારું બ્લડ સુગર લેવલ સતત ૨૪૦ mg/dL થી વધુ આવતું હોય.
- જો દિવસ દરમિયાન વારંવાર રીડિંગ્સ સામાન્ય કરતા ઘણા વધારે આવતા હોય.
૨. ગંભીર શારીરિક લક્ષણો દેખાય ત્યારે
- સતત ઉલટી કે ઉબકા: જો તમે કશું જ ખાઈ-પી શકતા ન હોવ અને સતત ઉલટી થતી હોય.
- ભારે તરસ અને પેશાબ: ખૂબ પાણી પીવા છતાં મોઢું સુકાતું હોય અને વારંવાર પેશાબ જવું પડતું હોય.
- શ્વાસમાં ફેરફાર: જો શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડતી હોય અથવા શ્વાસમાંથી ફળો જેવી (Fruity) ગંધ આવતી હોય.
- માનસિક ગૂંચવણ: ચક્કર આવવા, ખૂબ જ સુસ્તી લાગવી અથવા વાતો સમજવામાં મુશ્કેલી પડવી.
૩. ઈમરજન્સી સંકેતો (તાત્કાલિક હોસ્પિટલ જવું)
જો તમને ડાયાબિટીક કીટોએસીડોસીસ (DKA) ના લક્ષણો દેખાય, તો આ એક મેડિકલ ઈમરજન્સી છે:
- પેટમાં અસહ્ય દુખાવો થવો.
- અત્યંત નબળાઈ અને શ્વાસ ચડવો.
- પેશાબમાં કીટોન્સ (Ketones) ની હાજરી હોવી (જો તમે ઘરે ટેસ્ટ સ્ટ્રીપથી તપાસ કરતા હોવ).
- બેભાન થઈ જવું.
૪. લાંબા ગાળાની અસરો વખતે
- જો તમારા પગમાં કોઈ ઝણઝણાટી કે સુન્નતા (Numbness) અનુભવાતી હોય.
- કોઈ ઘા કે ઈજા થઈ હોય જે ઘણા દિવસોથી રૂઝાતી ન હોય.
- દ્રષ્ટિમાં અચાનક ફેરફાર જણાય અથવા ઝાંખું દેખાવા લાગે.
ડોક્ટર પાસે જતી વખતે શું સાથે રાખવું?
- સુગર લોગબુક: તમારા છેલ્લા થોડા દિવસોના બ્લડ સુગર રીડિંગ્સની યાદી.
- દવાઓની યાદી: તમે અત્યારે જે જે દવાઓ લેતા હોવ તેની વિગત.
- ખોરાકની વિગત: તમે છેલ્લા ૨-૩ દિવસમાં શું ખાધું તેની માહિતી.
યાદ રાખો: હાયપરગ્લાયકેમિઆને નજરઅંદાજ કરવાથી કિડની, હૃદય અને ચેતાતંત્રને કાયમી નુકસાન થઈ શકે છે.
નિષ્કર્ષ
હાયપરગ્લાયકેમિઆ એ જીવનશૈલી સાથે જોડાયેલી સમસ્યા છે. શિસ્તબદ્ધ ખોરાક, નિયમિત કસરત અને ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ દવાનું સેવન કરવાથી તમે ડાયાબિટીસને કાબૂમાં રાખીને તંદુરસ્ત જીવન જીવી શકો છો.
