એડીનો દુખાવો (Heel Pain): કારણો, લક્ષણો અને કાયમી મુક્તિ મેળવવાના રામબાણ ઉપાયો
એડીના દુખાવાને તબીબી ભાષામાં મોટાભાગે ‘પ્લાન્ટર ફેસાઈટિસ’ (Plantar Fasciitis) કહેવામાં આવે છે. આપણી એડીના હાડકાથી આંગળીઓ સુધી એક મજબૂત પેશીનું પડ હોય છે જેને ‘ફેસિયા’ કહેવાય છે. જ્યારે આ પેશીમાં સોજો આવે અથવા તેમાં ઝીણી તિરાડો પડે, ત્યારે એડીમાં અસહ્ય દુખાવો શરૂ થાય છે.
એડીનો દુખાવો ના કારણો શું છે?
એડીનો દુખાવો (Heel Pain) થવા પાછળ ઘણાં અલગ-અલગ કારણો હોઈ શકે છે. સામાન્ય રીતે આ સમસ્યા પગના વધુ પડતા ઉપયોગ અથવા ખોટી જીવનશૈલીને કારણે થતી હોય છે.
તેના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:
૧. પ્લાન્ટર ફેસાઈટીસ (Plantar Fasciitis)
આ એડીના દુખાવાનું સૌથી સામાન્ય કારણ છે. પગના તળિયામાં એડીથી પંજા સુધી એક જાડો સ્નાયુ (ટિશ્યુ) હોય છે જેને ‘ફેસિયા’ કહેવાય છે. જ્યારે આ સ્નાયુમાં સોજો આવે અથવા તેમાં નાના ચીરા પડે, ત્યારે સવારે ઉઠતાની સાથે જ એડીમાં તીવ્ર દુખાવો થાય છે.
૨. કેલ્કેનિયલ સ્પર (Heel Spur)
જ્યારે એડીના હાડકા પર કેલ્શિયમ જામવા લાગે છે, ત્યારે ત્યાં હાડકાનો નાનો વધારો થાય છે, જેને ‘હીલ સ્પર’ કહેવાય છે. આ વધેલું હાડકું આસપાસના સ્નાયુઓમાં ખૂંચે છે અને ચાલતી વખતે દુખાવો કરે છે.
૩. અકિલીસ ટેન્ડિનાઈટીસ (Achilles Tendinitis)
પગની પાછળની નસ (જે એડીના હાડકાને પિંડીના સ્નાયુઓ સાથે જોડે છે) માં સોજો આવવાને કારણે એડીની પાછળના ભાગમાં દુખાવો થાય છે. આ સમસ્યા ખાસ કરીને દોડવીરો અથવા રમતવીરોમાં વધુ જોવા મળે છે.
૪. ખોટા પગરખાં (Wrong Footwear)
- બહુ સખત તળિયાવાળા ચપ્પલ પહેરવા.
- સતત હાઈ હીલ્સ (High Heels) પહેરવી.
- તળિયું ઘસાઈ ગયું હોય તેવા જૂના બૂટ પહેરવા.
૫. અન્ય શારીરિક કારણો
- વધારે વજન: શરીરનું વજન વધારે હોવાથી આખા શરીરનું દબાણ એડી પર આવે છે.
- યુરિક એસિડ: લોહીમાં યુરિક એસિડ વધવાથી સાંધા અને એડીમાં સોજો અને દુખાવો થઈ શકે છે.
- સપાટ પગ (Flat Feet): જેમના પગના તળિયા સપાટ હોય છે, તેમને ચાલતી વખતે એડી પર વધુ દબાણ આવે છે.
- સતત ઉભા રહેવું: લાંબા સમય સુધી કઠણ સપાટી પર ઉભા રહીને કામ કરવાથી પણ દુખાવો થાય છે.
એક મહત્વની તપાસ
જો તમને સવારે ઉઠતી વખતે પહેલા ૫-૧૦ ડગલાં ભરવામાં બહુ તકલીફ પડતી હોય અને પછી ચાલતા-ચાલતા દુખાવો ઓછો થઈ જતો હોય, તો તે મોટાભાગે પ્લાન્ટર ફેસાઈટીસ જ હોય છે.
એડીનો દુખાવો ના ચિહ્નો અને લક્ષણો શું છે?
એડીનો દુખાવો એ માત્ર એક લક્ષણ નથી, પણ તે પગમાં રહેલી કોઈ સમસ્યાનો સંકેત છે. તેના લક્ષણો દુખાવાના કારણ મુજબ અલગ-અલગ હોઈ શકે છે.
એડીના દુખાવાના મુખ્ય ચિહ્નો અને લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
૧. સવારનો પ્રથમ દુખાવો (સૌથી સામાન્ય લક્ષણ)
સવારે પથારીમાંથી ઉઠીને જ્યારે તમે જમીન પર પહેલું ડગલું મૂકો છો, ત્યારે એડીમાં તીવ્ર દુખાવો કે સોય ભોંકાતી હોય તેવું લાગે છે. થોડા ડગલાં ચાલ્યા પછી આ દુખાવો ધીમે-ધીમે ઓછો થઈ જાય છે.
૨. લાંબો સમય બેસી રહ્યા પછીનો દુખાવો
જો તમે લાંબો સમય ખુરશી પર બેસી રહ્યા હોવ અથવા ગાડી ચલાવી રહ્યા હોવ અને પછી અચાનક ઉભા થઈને ચાલવાનું શરૂ કરો, ત્યારે એડીમાં કચવાટ કે દુખાવો અનુભવાય છે.
૩. સોજો અને લાલાશ
- એડીની આસપાસ અથવા પગના તળિયે થોડો સોજો દેખાઈ શકે છે.
- દુખાવા વાળી જગ્યા પર સ્પર્શ કરવાથી ગરમાવો અથવા લાલાશનો અનુભવ થઈ શકે છે.
૪. હિલચાલમાં તકલીફ
- સીડી ચઢતી વખતે: સીડી ચઢતી વખતે એડી પર દબાણ આવતા દુખાવો વધી જાય છે.
- પંજા પર ઉભા રહેવું: પગના પંજા પર ઉભા રહેવામાં કે ઉછળવામાં ખૂબ જ મુશ્કેલી પડે છે.
૫. એડીની નીચે કઠણ ગાંઠ જેવું લાગવું
જો એડીનું હાડકું વધ્યું હોય (Heel Spur), તો એડીના નીચેના ભાગમાં હાથ લગાડતા પથ્થર જેવું સખત અથવા તીક્ષ્ણ કંઈક હોય તેવો અનુભવ થાય છે.
૬. દુખાવાનો પ્રકાર
- તીક્ષ્ણ દુખાવો (Sharp Pain): જાણે કોઈ તીક્ષ્ણ વસ્તુ વાગી હોય તેવો દુખાવો.
- જકડાઈ જવું (Stiffness): ખાસ કરીને રાત્રે આરામ કર્યા પછી પગ એકદમ જકડાઈ ગયો હોય તેવું લાગે છે.
લક્ષણો ક્યારે વધે છે?
- કઠણ જમીન પર ઉઘાડા પગે ચાલવાથી.
- કસરત કે શારીરિક મહેનત કર્યા પછી (કસરત ચાલુ હોય ત્યારે કદાચ દુખાવો ન પણ થાય).
- લાંબા સમય સુધી એક જગ્યાએ ઉભા રહેવાથી.
ટીપ: જો તમને એડીમાં ખાલી ચડતી હોય અથવા દુખાવો પગની પિંડી સુધી ઉપર જતો હોય, તો તે નસ દબાવવાના (Nerve compression) લક્ષણો હોઈ શકે છે.
એડીનો દુખાવો નું નિદાન કેવી રીતે કરવું?
એડીના દુખાવાનું નિદાન (Diagnosis) કરવા માટે ડૉક્ટર શારીરિક તપાસ અને જરૂર પડે તો લેબોરેટરી ટેસ્ટનો સહારો લે છે. નિદાનનો મુખ્ય હેતુ એ જાણવાનો હોય છે કે દુખાવો સ્નાયુના સોજાને કારણે છે, હાડકાના વધારાને કારણે છે કે અન્ય કોઈ બીમારીને લીધે.
નિદાન માટે નીચે મુજબના સ્ટેપ્સ લેવામાં આવે છે:
૧. શારીરિક તપાસ (Physical Examination)
ડૉક્ટર સૌથી પહેલા તમારા પગની તપાસ કરશે:
- દબાણ આપીને તપાસવું: ડૉક્ટર એડીના અલગ-અલગ ભાગ પર દબાણ આપીને જોશે કે દુખાવો કયા ચોક્કસ પોઈન્ટ પર થાય છે.
- લવચીકતાની તપાસ: તમારા પંજાને ઉપર-નીચે કરાવીને જોવામાં આવશે કે સ્નાયુઓ કેટલા જકડાયેલા છે.
- ચાલવાની રીત: તમને થોડું ચલાવીને જોવામાં આવશે કે તમારા ચાલવાની પદ્ધતિ (Gait) માં કોઈ ફેરફાર તો નથી ને.
૨. ઈમેજિંગ ટેસ્ટ (Imaging Tests)
જો સામાન્ય તપાસથી કારણ ખબર ન પડે, તો નીચેના ટેસ્ટ કરાવવામાં આવે છે:
- X-ray (એક્સ-રે): એડીના હાડકાનો વધારો (Heel Spur) કે હાડકામાં કોઈ ફેક્ચર છે કે નહીં તે જાણવા માટે સૌથી પહેલા એક્સ-રે કરવામાં આવે છે.
- MRI અથવા Ultrasound: જો ડૉક્ટરને લાગે કે સ્નાયુ (Plantar Fascia) અથવા નસમાં સમસ્યા છે, તો તે વધુ સ્પષ્ટતા માટે MRI કે સોનોગ્રાફીની સલાહ આપી શકે છે.
૩. બ્લડ ટેસ્ટ (Blood Tests)
ક્યારેક એડીનો દુખાવો શરીરની અંદરની રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓને કારણે હોય છે, જેના માટે લોહીની તપાસ જરૂરી છે:
- Uric Acid Test: શરીરમાં યુરિક એસિડ વધી જવાથી ‘ગાઉટ’ (Gout) ની સમસ્યા થાય છે, જે એડીમાં દુખાવો કરી શકે છે.
- RA Factor / CRP: સંધિવા (Rheumatoid Arthritis) જેવી બીમારીની તપાસ માટે આ ટેસ્ટ કરવામાં આવે છે.
- Diabetes Test: ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં ક્યારેક નસની નબળાઈને કારણે પણ પગમાં દુખાવો રહેતો હોય છે.
૪. તમારી હિસ્ટ્રી (Medical History)
ડૉક્ટર તમને કેટલાક પ્રશ્નો પૂછશે, જેના આધારે નિદાન સરળ બને છે:
- દુખાવો ક્યારે શરૂ થયો?
- કયા સમયે દુખાવો સૌથી વધુ હોય છે (સવારે કે રાત્રે)?
- તમારો વ્યવસાય કેવો છે (વધારે ઉભા રહેવાનું કામ છે)?
- તમે કેવા પ્રકારના પગરખાં પહેરો છો?
ઘરે નિદાન કરવા માટેની એક નાની ટિપ્સ:
જો તમે સવારે ઉઠીને જમીન પર પગ મૂકો અને પહેલા ૫ ડગલાં લેવામાં ખૂબ જ તીવ્ર દુખાવો થાય, પણ થોડું ચાલ્યા પછી દુખાવો ઓછો થઈ જાય, તો તે ૯૦% પ્લાન્ટર ફેસાઈટીસ હોવાની શક્યતા છે.
એડીનો દુખાવો ની સારવાર શું છે?
એડીના દુખાવાની સારવાર તેના કારણ પર આધારિત છે. મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં, ઓપરેશન વગર માત્ર સામાન્ય કાળજી, કસરત અને જીવનશૈલીમાં ફેરફાર કરવાથી જ ૯૦% થી વધુ લોકો ઠીક થઈ જાય છે.
અહીં મુખ્ય સારવારની પદ્ધતિઓ છે:
૧. આરામ અને ઘરેલું ઉપાય (RICE Therapy)
- Rest (આરામ): જ્યાં સુધી દુખાવો ઓછો ન થાય ત્યાં સુધી લાંબુ ચાલવું, દોડવું કે કુદવાનું ટાળો.
- Ice (બરફનો શેક): દિવસમાં ૩-૪ વાર ૧૫ મિનિટ સુધી એડી પર બરફ ઘસો. એક પાણીની બોટલને ફ્રીજમાં જમાવી તેને એડી નીચે રાખીને રોલ કરવાથી જલ્દી આરામ મળે છે.
- Compression: જો સોજો હોય તો ડોક્ટરની સલાહ મુજબ ક્રેપ બેન્ડેજ બાંધી શકાય.
૨. પગરખાંમાં ફેરફાર (Footwear & Inserts)
- સિલિકોન હીલ પેડ (Silicone Heel Cups): બજારમાં નરમ સિલિકોન પેડ મળે છે જે બૂટ કે ચપ્પલની અંદર એડીના ભાગે મૂકી શકાય છે. આનાથી એડી પર આવતું દબાણ ઘટી જાય છે.
- નરમ સોલ વાળા પગરખાં: કઠણ તળિયાવાળા ચપ્પલ પહેરવાનું સાવ બંધ કરો. ઘરે પહેરવા માટે પણ નરમ (Cushioned) ચપ્પલ રાખો.
૩. અસરકારક કસરતો (Physiotherapy)
- સ્ટ્રેચિંગ (Stretching): સવારે પથારીમાંથી ઉતરતા પહેલા પગના પંજાને તમારી તરફ ખેંચો અને ૧૦ સેકન્ડ પકડી રાખો. આવું ૧૦ વાર કરો.
- ટુવાલથી ખેંચાણ: બેઠા બેઠા ટુવાલને પંજા નીચે રાખી બંને હાથે તમારી તરફ ખેંચો. આનાથી ‘પ્લાન્ટર ફેસિયા’ સ્નાયુ નરમ પડે છે.
૪. દવાઓ (Medications)
- સોજો ઉતારવાની દવા: ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ ‘Ibuprofen’ કે ‘Naproxen’ જેવી દવાઓ સોજો અને દુખાવો ઘટાડવા માટે લઈ શકાય.
- યુરિક એસિડની દવા: જો ટેસ્ટમાં યુરિક એસિડ વધારે આવે, તો તેની ચોક્કસ દવા લેવી જરૂરી છે.
૫. એડવાન્સ સારવાર (જો દુખાવો મટતો ન હોય તો)
- સ્ટરોઈડ ઇન્જેક્શન: જો અન્ય કોઈ ઉપાય કામ ન કરે, તો ડૉક્ટર એડીમાં સોજો ઘટાડવા માટે ઇન્જેક્શન આપી શકે છે.
- નાઈટ સ્પ્લિન્ટ્સ (Night Splints): રાત્રે સૂતી વખતે પહેરવાના ખાસ બૂટ જે પગને સ્ટ્રેચ સ્થિતિમાં રાખે છે, જેથી સવારનો દુખાવો ન થાય.
- શોક વેવ થેરાપી (Shockwave Therapy): આ એક આધુનિક પદ્ધતિ છે જેમાં ધ્વનિ તરંગો દ્વારા સ્નાયુઓને સાજા કરવામાં આવે છે.
- સર્જરી: આ અંતિમ વિકલ્પ છે. જો ૧ વર્ષ સુધીની તમામ સારવાર નિષ્ફળ જાય, તો જ ઓપરેશનની જરૂર પડે છે.
ઝડપથી સાજા થવા માટેની ખાસ ટિપ્સ:
- ક્યારેય ઉઘાડા પગે ન ચાલો (ખાસ કરીને ટાઇલ્સ કે પથ્થર પર).
- સવારે ઉઠીને જમીન પર પગ મૂકતા પહેલા પંજાને થોડા હલાવીને ગરમ (Warm-up) કરી લો.
- વજન ઘટાડવા પર ધ્યાન આપો.
એડીનો દુખાવો ના ઘરગથ્થુ ઉપચાર શું છે?
એડીનો દુખાવો (ખાસ કરીને પ્લાન્ટર ફેસાઈટીસ) મટાડવા માટે કેટલાક ખૂબ જ અસરકારક ઘરગથ્થુ ઉપચાર નીચે મુજબ છે:
૧. બરફનો શેક (Ice Massage)
આ સૌથી રામબાણ ઈલાજ છે.
- રીત: એક પ્લાસ્ટિકની બોટલમાં પાણી ભરી તેને ફ્રીજમાં જમાવી દો. પછી તે બરફની બોટલને જમીન પર રાખી તેના પર પગ મૂકો અને એડીથી પંજા સુધી ૧૦-૧૫ મિનિટ રોલ કરો.
- ફાયદો: આનાથી સોજો ઉતરે છે અને સ્નાયુઓને આરામ મળે છે.
૨. ગરમ પાણી અને સિંધવ મીઠું
- રીત: એક ટબમાં નવશેકું ગરમ પાણી લો અને તેમાં ૨ ચમચી સિંધવ મીઠું (Epsom Salt) નાખો. તમારા પગને ૧૫ થી ૨૦ મિનિટ સુધી તેમાં ડુબાડી રાખો.
- ફાયદો: સિંધવ મીઠામાં મેગ્નેશિયમ હોય છે જે સ્નાયુઓના દુખાવા અને જકડાઈ ગયેલા પગને હળવા કરે છે.
૩. હળદર વાળું દૂધ
- રીત: રાત્રે સૂતા પહેલા એક ગ્લાસ ગરમ દૂધમાં અડધી ચમચી હળદર નાખીને પીવો.
- ફાયદો: હળદરમાં ‘કર્ક્યુમિન’ હોય છે, જે કુદરતી પેઈનકિલર (દુખાવાશામક) તરીકે કામ કરે છે અને શરીરનો સોજો ઘટાડે છે.
૪. તેલનું માલિશ
- રીત: સરસિયું તેલ (Mustard Oil) અથવા તલના તેલને હળવું ગરમ કરો. તેમાં લસણની ૨ કળી નાખીને ગરમ કરી શકો છો. આ તેલથી એડી પર હળવા હાથે માલિશ કરો.
- ફાયદો: માલિશ કરવાથી લોહીનું પરિભ્રમણ વધે છે અને દુખાવામાં રાહત થાય છે.
૫. સવારની ખાસ કસરત (Stretching)
સવારે પથારીમાંથી ઉતરતા પહેલા જ આ કરો:
- પથારીમાં બેઠા બેઠા તમારા પગના પંજાને તમારી તરફ ખેંચો (ચિત્રમાં હોય તેમ).
- એક ટુવાલ લો, તેને પંજા નીચે ભરાવો અને બંને છેડેથી તમારી તરફ ખેંચો. ૧૦-૨૦ સેકન્ડ પકડી રાખો. આનાથી એડીની નસ ખૂલશે અને પહેલું ડગલું ભરતી વખતે દુખાવો નહીં થાય.
૬. સફરજનનું વિનેગર (Apple Cider Vinegar)
- રીત: એક કપડાને સફરજનના વિનેગરમાં પલાળીને તેને એડી પર થોડીવાર બાંધી રાખો અથવા પાણીમાં નાખીને પગ ડુબાડો. તે બળતરા ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
મહત્વની સાવચેતીઓ (જે ઉપચાર જેટલી જ જરૂરી છે):
- ઉઘાડા પગે ન ચાલવું: ઘરમાં પણ નરમ ચપ્પલ પહેરી રાખવા. ટાઇલ્સ પર ઉઘાડા પગે ચાલવાથી એડી પર દબાણ વધે છે.
- પગરખાં બદલો: જો તમારા ચપ્પલ પાછળથી ઘસાઈ ગયા હોય, તો તેને તરત બદલી નાખો.
- વધારે ઉભા ન રહેવું: જો તમારું કામ ઉભા રહેવાનું હોય, તો વચ્ચે-વચ્ચે આરામ કરો.
એડીનો દુખાવો નું જોખમ કેવી રીતે ઘટાડવું?
એડીનો દુખાવો ભવિષ્યમાં ન થાય અથવા જો અત્યારે હોય તો તે ગંભીર ન બને તે માટે જીવનશૈલીમાં કેટલાક ફેરફાર કરવા જરૂરી છે. આ જોખમ ઘટાડવા માટે તમે નીચે મુજબના પગલાં લઈ શકો છો:
૧. પગરખાંની યોગ્ય પસંદગી (Proper Footwear)
- નરમ સોલ: હંમેશા એવા પગરખાં પહેરો જેનું તળિયું નરમ (Cushioned) હોય અને જે એડીને પૂરતો આરામ આપે.
- આર્ક સપોર્ટ: જો તમારા પગ સપાટ (Flat feet) હોય, તો ખાસ પ્રકારના ઇન્સોલ વાપરો જે પગના વળાંકને સપોર્ટ આપે.
- ઘસાઈ ગયેલા પગરખાં બદલો: જો તમારા બૂટ કે ચપ્પલના તળિયા ઘસાઈ ગયા હોય, તો તે એડી પર અસમાન દબાણ લાવે છે. તેને તરત બદલી નાખો.
- હાઈ હીલ્સ ટાળો: ઉંચી એડીના સેન્ડલ લાંબો સમય પહેરવાથી એડીના સ્નાયુઓ જકડાઈ જાય છે.
૨. વજન પર નિયંત્રણ (Weight Management)
- શરીરનું વધારાનું વજન સીધું તમારી એડી પર દબાણ વધારે છે. વજન નિયંત્રિત રાખવાથી ‘પ્લાન્ટર ફેસાઈટીસ’ થવાનું જોખમ ઘણું ઘટી જાય છે.
૩. ઉઘાડા પગે ચાલવાનું ટાળો
- ખાસ કરીને પથ્થર, ટાઇલ્સ કે સિમેન્ટ જેવી કઠણ સપાટી પર ઉઘાડા પગે ન ચાલો. ઘરમાં પણ આરામદાયક હવાઈ ચપ્પલ કે સોફ્ટ સ્લીપર પહેરવાની આદત પાડો.
૪. કસરત કરતા પહેલા વોર્મ-અપ
- જો તમે ચાલવા (Morning Walk) કે દોડવા જાવ છો, તો તે પહેલા ૫ મિનિટ પગના પંજા અને પિંડીના સ્નાયુઓનું સ્ટ્રેચિંગ ચોક્કસ કરો. અચાનક એડી પર ભાર આવવાથી સ્નાયુમાં ચીરા પડી શકે છે.
૫. સખત સપાટી પર લાંબો સમય ઉભા ન રહેવું
- જો તમારો વ્યવસાય એવો હોય જેમાં સતત ઉભા રહેવું પડે, તો વચ્ચે-વચ્ચે બેસીને પગને આરામ આપો અથવા જ્યાં ઉભા રહો છો ત્યાં નીચે રબરની મેટ (Mat) રાખો.
૬. ખોરાકમાં ધ્યાન (Diet)
- યુરિક એસિડ: જો તમને વારંવાર દુખાવો થતો હોય, તો યુરિક એસિડ વધે તેવો ખોરાક (જેમ કે વધુ પડતી દાળ, પનીર કે પ્રોટીન) મર્યાદિત કરો.
- કેલ્શિયમ અને વિટામિન D: હાડકાંની મજબૂતી માટે દૂધ, દહીં અને સૂર્યપ્રકાશ પૂરતા પ્રમાણમાં લો.
૭. પગને આરામ આપો
- દિવસના અંતે પગને હળવા ગરમ પાણીમાં ડુબાડી રાખવાથી દિવસભરનો થાક અને સ્નાયુઓનો સોજો ઉતરી જાય છે, જે લાંબે ગાળે એડીના દુખાવાને રોકે છે.
મુખ્ય સલાહ: જો તમને ક્યારેક પણ એવું લાગે કે એડીમાં હળવો દુખાવો શરૂ થઈ રહ્યો છે, તો તરત જ ‘આઈસ પેક’ (બરફનો શેક) શરૂ કરી દો, જેથી તે સમસ્યા વધે નહીં.
ડૉક્ટરને ક્યારે મળવું?-એડીનો દુખાવો
સામાન્ય રીતે એડીનો દુખાવો ઘરેલું ઉપચારો અને આરામથી મટી જતો હોય છે, પરંતુ કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં વિલંબ કર્યા વગર હાડકાના ડૉક્ટર (Orthopedic) ને મળવું ખૂબ જ જરૂરી છે.
નીચે મુજબના લક્ષણો દેખાય ત્યારે ડૉક્ટરની સલાહ લેવી:
૧. અસહ્ય દુખાવો અને સોજો
- જો એડીમાં તીવ્ર દુખાવો થતો હોય અને તેની આસપાસ વધારે પડતો સોજો દેખાતો હોય.
- એડીની આસપાસની ત્વચા લાલ થઈ ગઈ હોય અથવા ત્યાં ગરમાવો અનુભવાતો હોય (જે ચેપ અથવા ઇન્ફેક્શનનો સંકેત હોઈ શકે છે).
૨. હલનચલનમાં અસમર્થતા
- જો તમે તમારા પગ પર વજન આપી શકતા ન હોવ અથવા લંગડાઈને ચાલવું પડતું હોય.
- પંજાને નીચેની તરફ નમાવવામાં કે પંજા પર ઉભા રહેવામાં ખૂબ જ તકલીફ પડતી હોય.
૩. જડતા અને ખાલી ચડવી
- જો એડીના દુખાવાની સાથે પગમાં ખાલી ચડતી હોય (Numbness) અથવા ઝણઝણાટી થતી હોય. આ નસ દબાવવાનું લક્ષણ હોઈ શકે છે.
૪. સતત દુખાવો રહેવો
- જો તમે ૨ થી ૩ અઠવાડિયા સુધી ઘરેલું ઉપાયો (બરફનો શેક, આરામ, પોચા ચપ્પલ) કર્યા હોય છતાં દુખાવામાં કોઈ જ સુધારો ન જણાય.
- જો દુખાવો રાત્રે આરામ કરતી વખતે પણ ચાલુ રહેતો હોય.
૫. ઇજા કે અકસ્માત
- જો તમને કોઈ ઈજા થઈ હોય, ઉંચાઈ પરથી પડ્યા હોવ કે રમતગમત દરમિયાન અચાનક એડીમાં કડાકો બોલ્યો હોય અને તે પછી તરત દુખાવો શરૂ થયો હોય.
ડૉક્ટર પાસે જતી વખતે કઈ તૈયારી રાખવી?
જ્યારે તમે ડૉક્ટર પાસે જાવ, ત્યારે તેમને આ બાબતો ચોક્કસ જણાવો:
- દુખાવો કેટલા સમયથી છે?
- કયા સમયે દુખાવો સૌથી વધુ થાય છે (સવારે ઉઠતા વેંત કે આખો દિવસ કામ કર્યા પછી)?
- તમે કેવા પ્રકારના પગરખાં વાપરો છો?
- તમને ડાયાબિટીસ કે યુરિક એસિડ જેવી કોઈ જૂની બીમારી છે?
નિષ્કર્ષ
એડીનો દુખાવો એ તમારી જીવનશૈલી સુધારવાનો સંકેત છે. યોગ્ય કસરત, આરામ અને નરમ પગરખાં દ્વારા ૯૦% કિસ્સાઓમાં આ દુખાવો ઓપરેશન વગર મટી શકે છે.
