આંખ આવવી (Conjunctivitis): કારણો, લક્ષણો અને ઝડપથી મટાડવાના ઘરગથ્થુ તથા તબીબી ઉપાયો
‘આંખ આવવી’ એ આંખના સફેદ ભાગ અને પોપચાની અંદરના પડ (કન્જક્ટિવા) માં થતો સોજો કે ચેપ છે. જ્યારે આ પડમાં રહેલી લોહીની નળીઓમાં સોજો આવે છે, ત્યારે આંખ લાલ કે ગુલાબી દેખાય છે. જોકે આ સમસ્યા ખૂબ જ અસ્વસ્થતા પેદા કરે છે, પરંતુ મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં તે દ્રષ્ટિને કાયમી નુકસાન પહોંચાડતી નથી.
આંખ આવવી ના કારણો શું છે?
આંખ આવવી (Conjunctivitis) થવાના મુખ્યત્વે ત્રણ કારણો હોય છે. દરેક કારણ મુજબ તેના લક્ષણો અને તે ફેલાવાની રીત અલગ-અલગ હોય છે:
૧. વાયરલ ઇન્ફેક્શન (Viral Conjunctivitis)
આ સૌથી સામાન્ય કારણ છે. તે તે જ વાયરસથી થાય છે જે સામાન્ય રીતે શરદી, ઉધરસ કે ગળામાં દુખાવો પેદા કરે છે.
- કેવી રીતે ફેલાય: તે ખૂબ જ ચેપી છે. દર્દીના સંપર્કમાં આવવાથી, તેના વપરાયેલા રૂમાલ કે ઓશીકા દ્વારા તે ઝડપથી ફેલાય છે.
- લક્ષણ: આંખમાંથી પાણી જેવો પાતળો સ્ત્રાવ નીકળે છે.
૨. બેક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શન (Bacterial Conjunctivitis)
આ પ્રકારનું ઇન્ફેક્શન બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે. ઘણીવાર ગંદા હાથે આંખો ચોળવાથી કે દૂષિત કોસ્મેટિક્સના વપરાશથી આ સમસ્યા થાય છે.
- કેવી રીતે ફેલાય: સીધા શારીરિક સંપર્ક દ્વારા અથવા ચેપગ્રસ્ત વસ્તુઓ અડવાથી.
- લક્ષણ: આંખમાંથી પીળો કે લીલો ચીકણો પદાર્થ (ચીપડા) નીકળે છે, જેના કારણે સવારે આંખો ચોંટી જાય છે.
૩. એલર્જી (Allergic Conjunctivitis)
આ પ્રકારનું “આંખ આવવું” ચેપી હોતું નથી. તે ધૂળ, પરાગરજ, પાલતુ પ્રાણીઓના વાળ કે કેમિકલ પ્રત્યેની એલર્જીને કારણે થાય છે.
- કારણ: વાતાવરણમાં રહેલા રજકણો અથવા સ્વિમિંગ પૂલનું ક્લોરિન યુક્ત પાણી.
- લક્ષણ: આંખમાં અસહ્ય ખંજવાળ આવવી અને આંખો લાલ થઈ જવી.
અન્ય ગૌણ કારણો:
- રાસાયણિક પદાર્થો: સાબુ, શેમ્પૂ કે ધુમાડો આંખમાં જવાથી આવતો સોજો.
- કોન્ટેક્ટ લેન્સ: લેન્સની સફાઈમાં બેદરકારી રાખવી અથવા લાંબો સમય પહેરી રાખવા.
- નવજાત શિશુમાં: જન્મ સમયે માતાના કોઈ ચેપને કારણે શિશુની આંખો આવી શકે છે, જે ગંભીર હોઈ શકે છે.
આંખ આવવી ના ચિહ્નો અને લક્ષણો શું છે?
આંખ આવવી (Conjunctivitis) ના લક્ષણો તેના પ્રકાર (વાયરલ, બેક્ટેરિયલ કે એલર્જી) મુજબ થોડા અલગ હોઈ શકે છે, પરંતુ સામાન્ય રીતે નીચે મુજબના ચિહ્નો અને લક્ષણો જોવા મળે છે:
૧. સામાન્ય લક્ષણો (Common Symptoms)
- આંખ લાલ થવી: આંખનો સફેદ ભાગ ગુલાબી કે લાલ રંગનો દેખાવા લાગે છે (જેને કારણે તેને ‘પિંક આઈ’ કહેવાય છે).
- આંખમાં સોજો: આંખના પોપચાં સૂજી જવા અથવા ભારે લાગવા.
- ખંજવાળ અને બળતરા: આંખમાં સતત ખંજવાળ આવવી અથવા જાણે રેતી ખૂંચતી હોય તેવો અનુભવ થવો.
- વધુ પડતા આંસુ: આંખમાંથી સતત પાણી પડવું.
૨. સ્ત્રાવ અથવા ચીપડા આવવા (Discharge)
આ લક્ષણ ઈન્ફેક્શનના પ્રકાર વિશે ખાસ માહિતી આપે છે:
- પાણી જેવો સ્ત્રાવ: જો વાયરલ ઇન્ફેક્શન હોય, તો આંખમાંથી પાતળું અને ચોખ્ખું પાણી નીકળે છે.
- ઘટ્ટ અથવા ચીકણો સ્ત્રાવ: જો બેક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શન હોય, તો પીળા અથવા લીલા રંગનો ચીકણો પદાર્થ (ચીપડા) નીકળે છે.
- પોપચાં ચોંટી જવા: રાત્રે સૂતી વખતે આ ચીકણો પદાર્થ સુકાઈ જાય છે, જેના કારણે સવારે ઉઠતી વખતે આંખો ખોલવામાં તકલીફ પડે છે.
૩. અન્ય તકલીફો
- પ્રકાશ પ્રત્યે સંવેદનશીલતા (Photophobia): તેજસ્વી પ્રકાશ કે સૂર્યપ્રકાશ સામે જોવામાં તકલીફ પડવી અથવા આંખો અંજાઈ જવી.
- ઝાંખી દ્રષ્ટિ: આંખમાં ચીપડા જમા થવાને કારણે ક્યારેક થોડું ઝાંખું દેખાઈ શકે છે (જે આંખ સાફ કરવાથી ઠીક થઈ જાય છે).
- કાનની પાછળ સોજો: વાયરલ ઈન્ફેક્શનમાં ક્યારેક કાનની આગળ કે પાછળની ગ્રંથિમાં સોજો આવી શકે છે.
લક્ષણો મુજબ તફાવત જાણો:
| લક્ષણ | વાયરલ (Viral) | બેક્ટેરિયલ (Bacterial) | એલર્જીક (Allergic) |
| આંખનો રંગ | લાલ / ગુલાબી | ઘેરો લાલ | ગુલાબી |
| સ્ત્રાવ (Discharge) | પાણી જેવો | ઘટ્ટ પીળો/લીલો | પાણી જેવો |
| ખંજવાળ | ઓછી | સામાન્ય | ખૂબ જ વધારે |
| ચોંટી જવી | ઓછી | વધારે | ના |
ચેતવણી: જો તમને આંખમાં અસહ્ય દુખાવો થતો હોય અથવા જોવાની ક્ષમતામાં ઘટાડો જણાય, તો તે ગંભીર બાબત હોઈ શકે છે. આવા કિસ્સામાં ઘરેલું ઉપચારને બદલે તુરંત ડોક્ટરને મળવું જોઈએ.
આંખ આવવી નું નિદાન કેવી રીતે કરવું?
આંખ આવવી (Conjunctivitis) નું નિદાન સામાન્ય રીતે ખૂબ જ સરળ હોય છે. મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં, ડૉક્ટર તમારી આંખોની તપાસ કરીને અને તમારા લક્ષણો વિશે પૂછીને જ નિદાન કરી લેતા હોય છે.
નિદાન કરવાની મુખ્ય રીતો નીચે મુજબ છે:
૧. ક્લિનિકલ તપાસ (Physical Examination)
ડૉક્ટર (Ophthalmologist) સૌ પ્રથમ તમારી આંખોને નજીકથી તપાસશે. તેઓ નીચેની બાબતો જોશે:
- આંખનો રંગ: આંખ કેટલી લાલ છે અને સોજો ક્યાં છે.
- સ્ત્રાવનો પ્રકાર: આંખમાંથી નીકળતું પાણી કે ચીપડા કેવા છે (પાતળા, ચીકણા, પીળા કે સફેદ). આના પરથી ખબર પડે છે કે ઈન્ફેક્શન વાયરલ છે કે બેક્ટેરિયલ.
- દ્રષ્ટિની તપાસ: તમારી જોવાની ક્ષમતા (Vision) પર કોઈ અસર પડી છે કે નહીં તેની ચકાસણી.
૨. તબીબી ઇતિહાસ (Patient History)
ડૉક્ટર તમને કેટલાક પ્રશ્નો પૂછી શકે છે, જેમ કે:
- લક્ષણો ક્યારથી શરૂ થયા?
- શું તમને શરદી કે ઉધરસ છે? (વાયરલની શક્યતા ચકાસવા).
- શું તમને કોઈ ખાસ વસ્તુની એલર્જી છે? (ધૂળ, પ્રાણીઓ કે ફૂલો).
- શું તમે કોન્ટેક્ટ લેન્સ પહેરો છો?
- ઘરમાં કે આસપાસ બીજા કોઈને આંખ આવેલી છે?
૩. સ્લિટ-લેમ્પ તપાસ (Slit-lamp Examination)
જો ઈન્ફેક્શન ગંભીર લાગે, તો ડૉક્ટર એક ખાસ પ્રકારના માઈક્રોસ્કોપ (સ્લિટ-લેમ્પ) વડે આંખની તપાસ કરે છે. આનાથી આંખના અંદરના પડ અને કીકી (Cornea) પર કોઈ નુકસાન થયું છે કે નહીં તે જાણી શકાય છે.
૪. લેબોરેટરી ટેસ્ટ (Lab Culture)
સામાન્ય રીતે આની જરૂર પડતી નથી, પરંતુ નીચેના કિસ્સાઓમાં ડૉક્ટર આંખમાંથી નીકળતા પ્રવાહીનો નમૂનો (Swab) લઈ લેબમાં મોકલે છે:
- જ્યારે ઈન્ફેક્શન ખૂબ ગંભીર હોય.
- દવાઓ આપવા છતાં આંખ ઠીક ન થતી હોય.
- જો વારંવાર આંખ આવવાની સમસ્યા થતી હોય.
- નવજાત શિશુની આંખ આવી હોય (કારણ કે તે જોખમી હોઈ શકે છે).
ઘરે નિદાન કરતી વખતે શું ધ્યાન રાખવું?
જો તમને નીચેનામાંથી કોઈ લક્ષણ દેખાય, તો સમજી લેવું કે આ સામાન્ય આંખ આવવી નથી અને તરત ડૉક્ટર પાસે જવું:
- આંખમાં અસહ્ય દુખાવો થવો.
- દ્રષ્ટિ સાવ ઝાંખી થઈ જવી.
- પ્રકાશ સામે જોતી વખતે આંખો ખોલી જ ન શકવી.
- આંખમાં કશું વાગ્યું હોય તેવી ઈજા થવી.
આંખ આવવી ની સારવાર શું છે?
આંખ આવવી (Conjunctivitis) ની સારવાર તેના કારણ પર આધારિત છે. મોટાભાગના કિસ્સામાં તે ૭ થી ૧૦ દિવસમાં આપમેળે મટી જાય છે, પરંતુ લક્ષણોમાં રાહત મેળવવા અને ચેપ ઝડપથી મટાડવા માટે નીચે મુજબની સારવાર કરવામાં આવે છે:
૧. વાયરલ ઇન્ફેક્શનની સારવાર
વાયરસ પર એન્ટીબાયોટીક દવાઓ કામ કરતી નથી. આ પ્રકારનું ઇન્ફેક્શન સમય જતાં આપમેળે મટે છે.
- લક્ષણોમાં રાહત: આંખમાં બળતરા ઓછી કરવા માટે ડોક્ટર લ્યુબ્રિકેટિંગ આઈ ડ્રોપ્સ (Artificial Tears) આપે છે.
- ઠંડો શેક: દિવસમાં ૩-૪ વાર ઠંડા પાણીમાં સાફ કપડું પલાળી આંખો પર રાખવાથી સોજો અને બળતરામાં રાહત મળે છે.
૨. બેક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શનની સારવાર
જો આંખમાં પીળા ચીપડા આવતા હોય, તો ડોક્ટર બેક્ટેરિયાના નાશ માટે દવાઓ આપે છે:
- એન્ટીબાયોટીક આઈ ડ્રોપ્સ અથવા ઓઈન્ટમેન્ટ: જેમ કે Moxifloxacin, Gatifloxacin, અથવા Tobramycin. (નોંધ: આ દવાઓ ડોક્ટરની સલાહ વગર ક્યારેય ન લેવી).
- સફાઈ: નવશેકા પાણીમાં રૂ બોળીને આંખના કિનારે જામેલા ચીપડા હળવેથી સાફ કરવા.
૩. એલર્જીક કન્જક્ટિવાઈટિસની સારવાર
- એન્ટી-એલર્જીક આઈ ડ્રોપ્સ: જેમાં Antihistamines હોય તેવા ટીપાં.
- કારણથી દૂર રહેવું: જે વસ્તુથી એલર્જી થતી હોય (ધૂળ, ધુમાડો કે પ્રાણીઓ) તેનાથી બચવું.
- આમાં ઠંડા પાણીનો શેક ખૂબ જ ફાયદાકારક રહે છે.
ઘરે રહીને રાખવાની સાવધાની (Home Care)
સારવાર દરમિયાન નીચેની બાબતોનું પાલન કરવું ખૂબ જરૂરી છે:
- આંખને અડશો નહીં: હાથમાં રહેલા બેક્ટેરિયા ચેપને વધુ ગંભીર બનાવી શકે છે.
- કાળા ચશ્મા પહેરો: તે આંખોને પ્રકાશથી બચાવશે અને તમને વારંવાર આંખ અડતા અટકાવશે.
- લેન્સનો ત્યાગ: જ્યાં સુધી ઇન્ફેક્શન સંપૂર્ણ મટી ન જાય ત્યાં સુધી કોન્ટેક્ટ લેન્સ ન પહેરવા.
- ટીપાં નાખવાની રીત: ટીપાં નાખતા પહેલા અને પછી હાથ સાબુથી બરાબર ધોવા. ટીપાંની બોટલની અણી આંખને અડવી જોઈએ નહીં.
ક્યારે ગંભીર ગણવું? (ડોક્ટરને ક્યારે મળવું?)
જો તમને નીચેના લક્ષણો જણાય તો તાત્કાલિક આંખના ડોક્ટર (Ophthalmologist) પાસે જવું:
- આંખમાં ખૂબ જ વધારે દુખાવો થવો.
- દ્રષ્ટિમાં ઝાંખપ આવવી.
- આંખ અત્યંત લાલ થઈ જવી.
- પ્રકાશ સામે જોવામાં અસહ્ય તકલીફ થવી.
સલાહ: ક્યારેય પણ મેડિકલ સ્ટોર પરથી જાતે સ્ટીરોઈડ (Steroid) યુક્ત ટીપાં ન ખરીદવા, કારણ કે તે આંખના પડદાને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
આંખ આવવી ના ઘરગથ્થુ ઉપચાર શું છે?
આંખ આવવી (Conjunctivitis) માટે ઘરેલું ઉપચાર મુખ્યત્વે લક્ષણોમાં રાહત આપવા અને ચેપને જલ્દી મટાડવામાં મદદ કરે છે. પરંતુ યાદ રાખવું કે જો ચેપ વધુ હોય, તો ડોક્ટરની દવા સાથે આ ઉપચાર કરવા જોઈએ.
અહીં કેટલાક અસરકારક ઘરગથ્થુ ઉપાયો છે:
૧. ઠંડો અથવા ગરમ શેક (Compresses)
આ સૌથી અસરકારક અને સુરક્ષિત રીત છે:
- ઠંડો શેક: જો આંખમાં ખંજવાળ, સોજો કે બળતરા વધુ હોય, તો સ્વચ્છ સુતરાઉ કપડાને ઠંડા પાણીમાં પલાળીને બંધ આંખ પર ૧૦ મિનિટ સુધી રાખો. આનાથી સોજો ઉતરશે.
- ગરમ શેક: જો આંખમાં ચીપડા જામી ગયા હોય, તો નવશેકા (હૂંફાળા) પાણીનો શેક કરવાથી ચીપડા નરમ થઈને નીકળી જશે અને લોહીનું પરિભ્રમણ વધતા રુઝ ઝડપથી આવશે.
૨. સાફ સફાઈ અને હાઈજીન
- આંખ સાફ કરવી: દિવસમાં ૨-૩ વાર ઉકાળેલા અને પછી ઠંડા કરેલા પાણીમાં રૂ (Cotton) બોળીને આંખના ખૂણા સાફ કરો. એક વાર વાપરેલું રૂ બીજી વાર ન વાપરવું.
- વારંવાર હાથ ધોવા: ચેપ બીજી આંખમાં કે ઘરના અન્ય સભ્યોને ન ફેલાય તે માટે હાથ વારંવાર સાબુથી ધોવા.
૩. મધ (Honey)
આયુર્વેદમાં મધને એન્ટી-બેક્ટેરિયલ માનવામાં આવે છે.
- રીત: એક ચમચી શુદ્ધ મધને નવશેકા પાણીમાં ઓગાળીને તે પાણીથી આંખો સાફ કરી શકાય અથવા તેના ટીપાં પાડી શકાય. (નોંધ: મધ શુદ્ધ હોવું અનિવાર્ય છે, નહીંતર બળતરા વધી શકે છે.)
૪. ગુલાબજળ (Rose Water)
શુદ્ધ ગુલાબજળ આંખને ઠંડક આપે છે અને લાલાશ ઘટાડે છે.
- રીત: દિવસમાં બે-ત્રણ વાર આંખમાં બે ટીપાં શુદ્ધ ગુલાબજળ નાખવાથી આરામ મળે છે.
૫. ત્રિફળાનું પાણી (આયુર્વેદિક ઉપાય)
ત્રિફળા ચૂર્ણ આંખના રોગો માટે રામબાણ ઈલાજ માનવામાં આવે છે.
- રીત: એક ગ્લાસ પાણીમાં એક ચમચી ત્રિફળા ચૂર્ણ રાત્રે પલાળી રાખો. સવારે આ પાણીને બારીક કપડાથી ગાળી લો (જેથી રજકણો ન રહે) અને તે પાણીથી આંખો ધોવો.
૬. તુલસીના પાન
તુલસીમાં એન્ટી-ફંગલ અને એન્ટી-બેક્ટેરિયલ ગુણો હોય છે.
- રીત: તુલસીના પાનને રાત્રે પાણીમાં પલાળી રાખો અને સવારે એ પાણીથી આંખો સાફ કરો.
ખાસ સાવચેતી:
- આંખ ચોળવી નહીં: આંખ ઘસવાથી ચેપ વધી શકે છે અને કીકી (Cornea) પર નુકસાન થઈ શકે છે.
- કોન્ટેક્ટ લેન્સ ટાળો: જ્યાં સુધી આંખ સંપૂર્ણ ઠીક ન થાય ત્યાં સુધી લેન્સ ન પહેરવા.
- મેકઅપ ટાળો: કાજલ કે આઈલાઈનરનો ઉપયોગ ન કરવો.
મહત્વની સૂચના: જો ૨૪ કલાકમાં આ ઉપાયોથી કોઈ સુધારો ન જણાય અથવા દ્રષ્ટિમાં ઝાંખપ આવે, તો તરત જ ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો.
આંખ આવવી નું જોખમ કેવી રીતે ઘટાડવું?
આંખ આવવી (Conjunctivitis) એ ખૂબ જ ઝડપથી ફેલાતો ચેપ છે, પરંતુ કેટલીક સાવચેતીઓ રાખવાથી તેના જોખમને ચોક્કસપણે ઘટાડી શકાય છે. આ માટે નીચે મુજબના પગલાં લેવા જોઈએ:
૧. વ્યક્તિગત સ્વચ્છતા (Personal Hygiene)
- હાથની સફાઈ: દિવસમાં વારંવાર સાબુ અને પાણીથી હાથ ધોવો, ખાસ કરીને જ્યારે તમે બહારથી ઘરે આવો અથવા કોઈ જાહેર સ્થળની વસ્તુઓને અડકો ત્યારે.
- આંખને અડવાનું ટાળો: ગંદા હાથે વારંવાર આંખોને અડકવું કે ચોળવી નહીં. આ ચેપ ફેલાવવાનું સૌથી મોટું કારણ છે.
- સેનિટાઈઝરનો ઉપયોગ: જો સાબુ ઉપલબ્ધ ન હોય, તો આલ્કોહોલ યુક્ત સેનિટાઈઝરનો ઉપયોગ કરો.
૨. અંગત વસ્તુઓ શેર ન કરવી
ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિની વસ્તુઓ વાપરવાથી આ રોગ તરત જ ફેલાય છે, તેથી:
- પોતાનો ટુવાલ, રૂમાલ કે નેપકિન અલગ રાખો અને કોઈની સાથે શેર ન કરો.
- ઓશીકાના કવર અને ચાદર નિયમિત બદલતા રહો.
- આંખના કોસ્મેટિક્સ (કાજલ, મસ્કરા, આઈલાઈનર) કે આઈ ડ્રોપ્સ બીજા કોઈને વાપરવા ન આપો.
૩. જાહેર સ્થળોએ સાવધાની
- સ્વિમિંગ પૂલ: જો શહેરમાં આંખ આવવાનો રોગ ફેલાયો હોય, તો સ્વિમિંગ પૂલમાં નાહવાનું ટાળો, કારણ કે પાણી દ્વારા પણ ચેપ ફેલાઈ શકે છે.
- ભીડભાડ વાળી જગ્યા: ચેપી રોગચાળો ચાલતો હોય ત્યારે ભીડમાં જવાનું ટાળો.
૪. કોન્ટેક્ટ લેન્સનો સાવચેતીપૂર્વક ઉપયોગ
- જો તમે કોન્ટેક્ટ લેન્સ પહેરતા હોવ, તો તેને સાફ રાખવા માટે ડૉક્ટરની સૂચનાઓનું કડક પાલન કરો.
- લેન્સ ચડાવતા કે ઉતારતા પહેલા હાથ બરાબર ધોવા.
- જો આંખમાં થોડી પણ લાલાશ જણાય, તો તરત જ લેન્સ પહેરવાનું બંધ કરી દેવું.
૫. જો ઘરમાં કોઈને આંખ આવી હોય તો:
- દર્દીએ વાપરેલી વસ્તુઓને ગરમ પાણીમાં ધોવી.
- દર્દીએ ઉપયોગમાં લીધેલા ટીપાંની બોટલ ઘરના બીજા સભ્યોએ વાપરવી નહીં.
- દર્દીએ શક્ય હોય ત્યાં સુધી અલગ રૂમમાં રહેવું અથવા કાળા ચશ્મા પહેરી રાખવા જેથી ચેપ ફેલાવાની શક્યતા ઘટે.
૬. રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity)
- સારો અને પૌષ્ટિક ખોરાક લો. વિટામિન-A યુક્ત ખોરાક (જેમ કે ગાજર, પપૈયું, પાલક) આંખોના સ્વાસ્થ્ય માટે ઉત્તમ છે.
એક ખાસ સલાહ: જો તમારી આસપાસ આંખ આવવાનો રોગચાળો ફેલાયો હોય, તો નિવારક પગલાં તરીકે ડોક્ટરની સલાહ લીધા વગર કોઈ પણ ટીપાં નાખવાનું શરૂ ન કરવું.
ડૉક્ટરને ક્યારે મળવું?-આંખ આવવી
સામાન્ય રીતે આંખ આવવાની સમસ્યા એકાદ અઠવાડિયામાં ઘરેલું સારવારથી મટી જતી હોય છે, પરંતુ કેટલીક સ્થિતિમાં વિલંબ કરવો જોખમી બની શકે છે. જો તમને નીચે મુજબના ચેતવણીજનક લક્ષણો (Red Flags) જણાય, તો તરત જ આંખના ડૉક્ટર (Ophthalmologist) સંપર્ક કરવો જોઈએ:
૧. દ્રષ્ટિમાં ફેરફાર (Vision Issues)
- જો તમને અચાનક ઝાંખું દેખાવા લાગે.
- પ્રકાશની આસપાસ કુંડાળા (Halos) દેખાય.
- દ્રષ્ટિમાં ઘટાડો જણાય જે આંખ સાફ કર્યા પછી પણ ઠીક ન થાય.
૨. અસહ્ય દુખાવો
- આંખમાં સામાન્ય ખંજવાળ કે બળતરાને બદલે તીવ્ર દુખાવો થવો.
- આંખની અંદરના ભાગમાં દબાણ અનુભવાય.
૩. પ્રકાશ સામે જોવામાં તકલીફ (Photophobia)
- જો તમે સામાન્ય લાઈટ કે સૂર્યપ્રકાશ સામે બિલકુલ આંખ ખોલી ન શકતા હોવ અથવા પ્રકાશ જોવાથી દુખાવો વધતો હોય.
૪. અત્યંત લાલાશ
- જો આંખનો રંગ ઘેરો લાલ કે મરૂન જેવો થઈ જાય.
- આંખમાં લોહી જામ્યું હોય તેવું દેખાય.
૫. લક્ષણોમાં સુધારો ન થવો
- જો એન્ટીબાયોટીક ટીપાં શરૂ કર્યાના ૨૪ થી ૪૮ કલાક પછી પણ સ્થિતિ વધુ બગડતી જાય.
- ૫-૭ દિવસ પછી પણ લાલાશ કે સોજો ઓછો ન થાય.
૬. નવજાત શિશુઓ માટે
- જો નાના બાળકની (Newborn) આંખ આવી હોય, તો ઘરેલું ઉપચાર કર્યા વગર તરત જ ડૉક્ટરને બતાવવું જોઈએ, કારણ કે તે બાળકની દ્રષ્ટિ માટે જોખમી હોઈ શકે છે.
૭. અન્ય ગંભીર સ્થિતિઓ
- જે વ્યક્તિની રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity) નબળી હોય (જેમ કે HIV, કેન્સર અથવા ડાયાબિટીસના દર્દીઓ).
- જો તમે કોન્ટેક્ટ લેન્સ પહેરતા હોવ અને ઇન્ફેક્શન થયું હોય.
ડૉક્ટર પાસે જતી વખતે ધ્યાનમાં રાખવાની બાબતો:
- તમારા લક્ષણો ક્યારે શરૂ થયા તેની નોંધ રાખો.
- તમે હાલમાં કયા ટીપાં કે દવા લો છો તેની યાદી સાથે રાખો.
- ચેપ ફેલાતો રોકવા માટે ડૉક્ટરના ક્લિનિકમાં પણ કાળા ચશ્મા પહેરી રાખો અને વસ્તુઓને અડવાનું ટાળો.
નિષ્કર્ષ
આંખ આવવી એ સામાન્ય રીતે ૩ થી ૭ દિવસમાં મટી જતી સમસ્યા છે. જોકે, જો દ્રષ્ટિ ઝાંખી થાય, અસહ્ય દુખાવો થાય અથવા આંખ ખૂબ જ લાલ થઈ જાય, તો ઘરગથ્થુ ઉપચારના ભરોસે રહ્યા વગર તુરંત જ આંખના નિષ્ણાત (Ophthalmologist) ને બતાવવું જોઈએ.
