શરદી (Common Cold) કારણો, લક્ષણો, સારવાર

Table of Contents

શરદી (Common Cold): કારણો, લક્ષણો અને તેનાથી બચવાના અસરકારક ઉપાયોની સંપૂર્ણ માહિતી

શરદી એ ઉપરના શ્વસનતંત્ર (Upper Respiratory Tract) નો ચેપ છે, જે મુખ્યત્વે નાક અને ગળાને અસર કરે છે. આ એક અત્યંત ચેપી રોગ છે જે વર્ષમાં એકથી વધુ વખત કોઈપણ વ્યક્તિને થઈ શકે છે. બાળકોમાં રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઓછી હોવાને કારણે તેઓને શરદી થવાની સંભાવના પુખ્ત વયના લોકો કરતા વધુ

શરદીના કારણો શું છે?

શરદી થવા પાછળ મુખ્યત્વે વાયરસ જવાબદાર હોય છે, પરંતુ આપણી જીવનશૈલી અને વાતાવરણ પણ તેમાં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે. શરદી થવાના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:

૧. વાયરસનો ચેપ (Viral Infection)

શરદી માટે સૌથી વધુ જવાબદાર ‘રાઈનોવાયરસ’ (Rhinovirus) છે. આ સિવાય અન્ય ૨૦૦થી વધુ પ્રકારના વાયરસ શરદી કરી શકે છે. જ્યારે કોઈ બીમાર વ્યક્તિ છીંકે કે ઉધરસ ખાય, ત્યારે હવામાં ફેલાતા બિંદુઓ દ્વારા આ વાયરસ તમારા શરીરમાં પ્રવેશે છે.

૨. રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં ઘટાડો (Weak Immunity)

જો તમારા શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી હોય, તો વાયરસ ઝડપથી હુમલો કરે છે. પૂરતી ઊંઘ ન લેવી, ખરાબ ખોરાક અને વધુ પડતો માનસિક તણાવ તમારી ઈમ્યુનિટી ઘટાડી શકે છે.

૩. વાતાવરણમાં ફેરફાર (Weather Change)

જ્યારે ઋતુ બદલાય છે (જેમ કે ઉનાળામાંથી ચોમાસું કે ચોમાસામાંથી શિયાળો), ત્યારે વાતાવરણમાં ભેજ અને તાપમાનમાં ફેરફાર થાય છે. આ ફેરફાર વાયરસને ફેલાવા માટે અનુકૂળ રહે છે, જેના કારણે લોકો જલ્દી બીમાર પડે છે.

૪. સીધો સંપર્ક (Direct Contact)

ચેપી વ્યક્તિ સાથે હાથ મિલાવવાથી અથવા તેણે ઉપયોગમાં લીધેલી વસ્તુઓ (જેમ કે રૂમાલ, મોબાઈલ, દરવાજાના હેન્ડલ કે કીબોર્ડ) ને અડવાથી વાયરસ તમારા હાથ પર આવે છે. ત્યારબાદ જ્યારે તમે તમારા નાક, આંખ કે મોઢાને અડો છો, ત્યારે તે શરીરમાં પ્રવેશે છે.

૫. ઠંડી અને ભેજવાળું વાતાવરણ

માત્ર ઠંડીથી શરદી નથી થતી, પરંતુ ઠંડા વાતાવરણમાં આપણા નાકની અંદરની સપાટી સૂકી થઈ જાય છે, જેનાથી વાયરસને શરીરમાં પ્રવેશવું સરળ બને છે. વળી, ઠંડીમાં લોકો ઘરની અંદર એકબીજાની નજીક રહેતા હોવાથી ચેપ ઝડપથી ફેલાય છે.

અન્ય ગૌણ કારણો:

એલર્જી: ધૂળ, ધુમાડો, ફૂલોની રજકણ કે પાલતુ પ્રાણીઓના વાળથી પણ શરદી જેવા લક્ષણો (Allergic Rhinitis) થઈ શકે છે.
પ્રદૂષણ: હવામાં રહેલા કેમિકલ્સ અને ધુમાડો નાકના માર્ગમાં સોજો પેદા કરી શકે છે.

બચવા માટેની ટિપ્સ:

વારંવાર સાબુથી હાથ ધોવાની આદત રાખો.
ભીડવાળી જગ્યાએ માસ્ક પહેરો.
પૂરતા પ્રમાણમાં વિટામિન-સી (લીંબુ, સંતરા, આમળા) ધરાવતો ખોરાક લો.

શરદી ના ચિહ્નો અને લક્ષણો શું છે?

શરદી (Common Cold) ના લક્ષણો સામાન્ય રીતે વાયરસના સંપર્કમાં આવ્યાના ૧ થી ૩ દિવસમાં દેખાવાનું શરૂ થાય છે. દરેક વ્યક્તિમાં તેના લક્ષણો થોડા અલગ હોઈ શકે છે, પરંતુ મુખ્ય ચિહ્નો નીચે મુજબ છે:

૧. નાક અને શ્વસનતંત્રના લક્ષણો

નાક વહેવું: શરૂઆતમાં નાકમાંથી પાતળું અને પારદર્શક પાણી જેવું પ્રવાહી નીકળે છે, જે પછીથી ઘટ્ટ અને પીળા કે લીલા રંગનું થઈ શકે છે.
નાક બંધ થઈ જવું (Nasal Congestion): નાકની અંદર સોજો આવવાને કારણે શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડે છે.
છીંક આવવી: વારંવાર છીંકો આવવી એ શરદીનું સૌથી પ્રાથમિક લક્ષણ છે.
ગળામાં ખરાશ: ગળામાં બળતરા, દુખાવો અથવા કંઈક ખૂંચતું હોય તેવું લાગવું.

૨. શારીરિક લક્ષણો

ઉધરસ: ગળામાં ચેપ અથવા કફને કારણે સૂકી કે કફવાળી ઉધરસ આવી શકે છે.
માથાનો દુખાવો: નાક બંધ હોવાને કારણે કે સાઇનસ પર દબાણને લીધે માથું ભારે લાગે છે.
હળવો તાવ: સામાન્ય રીતે ખૂબ ઊંચો તાવ નથી આવતો, પણ શરીર થોડું ગરમ લાગે છે (૧૦૦°F થી ઓછો).
શરીરમાં કળતર: સ્નાયુઓમાં હળવો દુખાવો અને થાક અનુભવાય છે.

૩. અન્ય ચિહ્નો

આંખોમાંથી પાણી આવવું અથવા આંખો લાલ થવી.
કાન બંધ થઈ ગયા હોય તેવું લાગવું (Ear pressure).
અવાજ બેસી જવો (Hoarseness).
ભૂખ ઓછી લાગવી.

શરદીનું નિદાન કેવી રીતે કરવું?

શરદીનું નિદાન (Diagnosis) કરવું સામાન્ય રીતે ખૂબ જ સરળ હોય છે, કારણ કે તેના લક્ષણો ખૂબ જ સ્પષ્ટ હોય છે. મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં, ડૉક્ટર કોઈ લેબોરેટરી ટેસ્ટ વગર માત્ર શારીરિક તપાસ અને લક્ષણોના આધારે જ નિદાન કરે છે.

નિદાનની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ હોય છે:

૧. શારીરિક તપાસ (Physical Examination)

ડૉક્ટર સૌથી પહેલા તમારી શારીરિક તપાસ કરશે, જેમાં:

ગળાની તપાસ: ટોર્ચ વડે ગળામાં સોજો કે લાલાશ છે કે નહીં તે જોશે.
નાકની તપાસ: નાકની અંદરનો માર્ગ કેટલો બ્લોક છે અને શ્લેષ્મ (mucus) નો રંગ કેવો છે તે તપાસશે.
કાનની તપાસ: કાનમાં ચેપ ફેલાયો છે કે કેમ તે ચેક કરશે.
ફેફસાંની તપાસ: સ્ટેથોસ્કોપની મદદથી છાતી અને પીઠના ભાગે શ્વાસનો અવાજ સાંભળશે જેથી જાણી શકાય કે ચેપ ફેફસાં સુધી તો નથી પહોંચ્યો ને.

૨. લક્ષણોની પૂછપરછ

તમારી સમસ્યા કેટલી ગંભીર છે તે જાણવા ડૉક્ટર કેટલાક પ્રશ્નો પૂછી શકે છે:

લક્ષણો ક્યારથી શરૂ થયા છે?
તાવ કેટલો રહે છે?
ગળફા (Cough) નીકળે છે? જો હા, તો તેનો રંગ કેવો છે?
માથામાં કે સાઇનસ (ગાલ અને કપાળના ભાગે) દબાણ અનુભવાય છે?

૩. લેબોરેટરી ટેસ્ટ (ખૂબ જ ભાગ્યે જ જરૂરી)

જો તમારી શરદી ૧૦ દિવસથી વધુ સમય ચાલે અથવા લક્ષણો ગંભીર હોય, તો અન્ય શક્યતાઓને નકારવા માટે નીચેના ટેસ્ટ થઈ શકે છે:

સ્વેબ ટેસ્ટ (Swab Test): જો ડૉક્ટરને લાગે કે આ સામાન્ય શરદી નથી પણ ફ્લૂ (Influenza) કે કોરોના છે, તો નાક કે ગળામાંથી પ્રવાહીનો નમૂનો લેવામાં આવે છે.
બ્લડ ટેસ્ટ: જો શરીરમાં કોઈ બેક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શન હોવાની શંકા હોય, તો લોહીની તપાસ (CBC) કરવામાં આવે છે.
એક્સ-રે (X-ray): જો ઉધરસ લાંબા સમયથી હોય અને ન્યુમોનિયા કે સાઇનસાઇટિસની શંકા હોય, તો છાતી અથવા ચહેરાનો એક્સ-રે લેવામાં આવી શકે છે.

તમે ઘરે કેવી રીતે સમજી શકો?

જો તમને છીંક આવતી હોય, નાક વહેતું હોય અને હળવો ગળામાં દુખાવો હોય, તો તે સામાન્ય શરદી જ છે. પરંતુ જો:

ગળામાં સફેદ ટપકાં દેખાય: તો તે બેક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શન (Strep throat) હોઈ શકે.
માત્ર વસંત કે ચોમાસામાં જ થાય: તો તે એલર્જી હોઈ શકે.

શરદી ની સારવાર શું છે?

શરદીની સારવારનો મુખ્ય હેતુ લક્ષણોને હળવા કરવા અને શરીરને વાયરસ સામે લડવામાં મદદ કરવાનો છે. કારણ કે શરદી વાયરસથી થાય છે, તેથી તેના પર એન્ટિબાયોટિક્સ (Antibiotics) અસર કરતી નથી.

અહીં શરદીની સંપૂર્ણ સારવારની વિગત છે:

૧. ઘરેલું અને કુદરતી સારવાર

મોટાભાગની શરદી આ ઉપાયોથી ૫ થી ૭ દિવસમાં મટી જાય છે:

હાઇડ્રેશન (ભરપૂર પ્રવાહી): પાણી, ગરમ સૂપ, હર્બલ ટી અથવા નાળિયેર પાણી પીવો. પ્રવાહી પદાર્થો કફને પાતળો કરે છે અને ગળાની ભીનાશ જાળવી રાખે છે.
નાસ લેવો (Steam): ગરમ પાણીની વરાળ લેવાથી બંધ નાક ખુલી જાય છે અને શ્વાસ લેવામાં સરળતા રહે છે.
મીઠાના પાણીના કોગળા: દિવસમાં ૨-૩ વાર નવશેકા પાણીમાં મીઠું નાખી કોગળા કરવાથી ગળાનો સોજો અને દુખાવો ઓછો થાય છે.
પૂરતો આરામ: શરીરને વાયરસ સામે લડવા માટે ઉર્જાની જરૂર હોય છે, તેથી પૂરતી ઊંઘ લો.

૨. આયુર્વેદિક ઉપાયો

આદુ, તુલસી અને મધ: આ ત્રણેયનું મિશ્રણ કુદરતી એન્ટિબાયોટિક જેવું કામ કરે છે.
હળદરવાળું દૂધ: રાત્રે ગરમ દૂધમાં હળદર નાખીને પીવાથી રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધે છે.
કાળા મરી: જો કફ વધુ હોય, તો મધ સાથે કાળા મરીનો પાવડર લેવાથી ફાયદો થાય છે.

૩. તબીબી સારવાર (દવાઓ)

જો ઘરેલું ઉપાયોથી આરામ ન મળે, તો ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ નીચેની દવાઓ લઈ શકાય:

પીડાનાશક અને તાવ માટે: તાવ અથવા માથાના દુખાવા માટે પેરાસીટામોલ (Paracetamol) જેવી દવાઓ.
એન્ટી-હિસ્ટામાઈન (Anti-histamines): છીંક આવતી હોય કે નાક વહેતું હોય ત્યારે રાહત આપે છે (દા.ત. Cetirizine).
નેઝલ સ્પ્રે (Nasal Spray): બંધ નાકને તરત ખોલવા માટે ખારા પાણીના (Saline) સ્પ્રે અથવા ડીકોન્જેસ્ટન્ટ સ્પ્રે.
કફ સિરપ: જો ઉધરસ વધુ હોય, તો ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ યોગ્ય સિરપ લેવું.

૪. શું ટાળવું જોઈએ?

ઠંડા પીણાં, આઈસ્ક્રીમ અને વધુ પડતું તેલવાળું ખાવાનું ટાળો.
ધૂમ્રપાન અને પ્રદૂષણથી દૂર રહો, કારણ કે તે ફેફસાંને વધુ નુકસાન પહોંચાડે છે.
જાતે એન્ટિબાયોટિક ન લો: વાયરલ શરદીમાં એન્ટિબાયોટિક કામ નથી કરતી અને તેનાથી શરીરને નુકસાન થઈ શકે છે.

ડૉક્ટર પાસે ક્યારે જવું?

જો તાવ ૧૦૨°F થી વધી જાય.
જો શ્વાસ લેવામાં સીટી જેવો અવાજ આવે (Wheezing) અથવા હાંફ ચઢે.
જો ૧૦ દિવસ પછી પણ શરદી મટે નહીં.

શરદીના ઘરગથ્થુ ઉપચાર શું છે?

શરદી માટે ઘરગથ્થુ ઉપચારો સૌથી વધુ અસરકારક સાબિત થાય છે કારણ કે તે શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિને કુદરતી રીતે વધારે છે. નીચે કેટલાક શ્રેષ્ઠ ઉપાયો આપ્યા છે:

૧. આદુ, તુલસી અને મધનો ઉકાળો

આ શરદી માટેનો સૌથી જૂનો અને જાણીતો ઉપાય છે.

કેવી રીતે બનાવવો: ૧ કપ પાણીમાં ૫-૭ તુલસીના પાન અને આદુનો નાનો ટુકડો નાખી ઉકાળો. પાણી અડધું થઈ જાય એટલે ગાળી લો.
કેવી રીતે લેવો: આ નવશેકા પાણીમાં એક ચમચી મધ ઉમેરીને દિવસમાં ૨ વાર પીવો. તે ગળાના દુખાવામાં અને ઉધરસમાં તરત રાહત આપશે.

૨. હળદરવાળું દૂધ (Golden Milk)

હળદરમાં ‘કર્ક્યુમિન’ હોય છે જે એન્ટી-વાયરલ ગુણો ધરાવે છે.

રાત્રે સૂતા પહેલા એક ગ્લાસ ગરમ દૂધમાં અડધી ચમચી હળદર નાખીને પીવો. આનાથી શરીરમાં થતી કળતર અને નાક બંધ થવાની સમસ્યામાં સુધારો થશે.

૩. અજમાનો નાસ (Steam Inhalation)

જો નાક બંધ હોય કે માથું ભારે લાગતું હોય, તો આ રામબાણ ઈલાજ છે.

એક મોટા વાસણમાં પાણી ઉકાળો, તેમાં થોડો અજમો અથવા નીલગિરીનું તેલ નાખો.
માથા પર ટુવાલ ઓઢીને તેની વરાળ ૫-૧૦ મિનિટ સુધી લો. આનાથી ફેફસાં અને નાકનો માર્ગ સાફ થશે.

૪. મીઠાના પાણીના કોગળા (Gargling)

ગળામાં ખરાશ કે અવાજ બેસી ગયો હોય ત્યારે આ ખૂબ ઉપયોગી છે.

એક ગ્લાસ નવશેકા ગરમ પાણીમાં અડધી ચમચી મીઠું નાખો.
દિવસમાં ૩-૪ વાર આ પાણીથી કોગળા કરો. તે ગળાના બેક્ટેરિયા અને સોજાને ઘટાડે છે.

૫. કાળા મરી અને ઘી

જો છાતીમાં કફ જામી ગયો હોય અને સૂકી ઉધરસ આવતી હોય:

થોડા કાળા મરીના પાવડરને એક ચમચી ગરમ ઘીમાં ભેળવીને લો. આનાથી કફ છૂટો પડશે અને ગળામાં નરમાશ આવશે.

આહારમાં ફેરફાર:

લસણ: લસણની ૨ કળી કાચી ચાવીને ખાવી અથવા શાકમાં નાખવી ફાયદાકારક છે.
ગરમ પ્રવાહી: સૂપ (ટામેટા કે મિક્સ વેજીટેબલ), મગનું પાણી અથવા ગરમ પાણી જ પીવાનો આગ્રહ રાખો.
વિટામિન સી: લીંબુ શરબત કે સંતરાનો રસ લો (પણ ફ્રીજનું ઠંડું નહીં).

શું ટાળવું?

દહીં, કેળા અને આઈસ્ક્રીમ જેવી ઠંડી વસ્તુઓ ન ખાવી.
તેલવાળું અને ભારે ખોરાક પચવામાં વાર લાગે છે, તેથી હળવો ખોરાક લેવો.

શરદી નું જોખમ કેવી રીતે ઘટાડવું?

શરદીના જોખમને ઘટાડવું એટલે કે તમારી રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity) મજબૂત કરવી અને વાયરસના ફેલાવાને રોકવો. તમે નીચે મુજબની તકેદારી રાખીને શરદી થવાની શક્યતા ઘણી ઓછી કરી શકો છો:

૧. વ્યક્તિગત સ્વચ્છતા (Personal Hygiene)

વારંવાર હાથ ધોવા: બહારથી આવ્યા પછી, જમતા પહેલા કે નાક સાફ કર્યા પછી સાબુ અને પાણીથી ઓછામાં ઓછા ૨૦ સેકન્ડ સુધી હાથ ધુઓ. જો સાબુ ન હોય તો સેનિટાઈઝરનો ઉપયોગ કરો.
ચહેરાને અડવાનું ટાળો: વાયરસ હાથ વાટે આંખ, નાક કે મોઢા દ્વારા શરીરમાં પ્રવેશે છે. તેથી વગર કામે ચહેરાને અડશો નહીં.
ચેપી વ્યક્તિથી દૂર રહો: જે વ્યક્તિને શરદી કે ઉધરસ હોય તેનાથી સુરક્ષિત અંતર જાળવો અને તેમની વસ્તુઓ (રૂમાલ, વાસણ વગેરે) વાપરવાનું ટાળો.

૨. રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity) મજબૂત કરો

પૌષ્ટિક આહાર: વિટામિન-C થી ભરપૂર ફળો જેવા કે આમળા, લીંબુ, સંતરા અને જામફળનું સેવન કરો. લીલા શાકભાજી અને પ્રોટીનયુક્ત ખોરાક લો.
પૂરતી ઊંઘ: દિવસમાં ૭-૮ કલાકની પૂરતી ઊંઘ લેવાથી શરીરના કોષો વાયરસ સામે લડવા માટે તૈયાર રહે છે.
નિયમિત વ્યાયામ: રોજ ૩૦ મિનિટ યોગ, પ્રાણાયામ અથવા ચાલવાથી શરીરનું મેટાબોલિઝમ સુધરે છે અને બીમારીઓ દૂર રહે છે.

૩. જીવનશૈલીમાં ફેરફાર

ભરપૂર પાણી પીવો: શરીરને હાઇડ્રેટેડ રાખવાથી ઝેરી તત્વો બહાર નીકળી જાય છે અને મ્યુકસ મેમ્બ્રેન (નાકની અંદરની ત્વચા) સ્વસ્થ રહે છે.
તણાવ ઓછો કરો: વધુ પડતો માનસિક તણાવ તમારી ઇમ્યુનિટી ઘટાડે છે. મેડિટેશન કે મનપસંદ પ્રવૃત્તિ દ્વારા રિલેક્સ રહો.
ધુમ્રપાન ટાળો: ધુમ્રપાન ફેફસાં અને શ્વાસનળીને નબળી પાડે છે, જેથી શરદી થવાનું જોખમ વધી જાય છે.

૪. વાતાવરણ મુજબ સાવચેતી

તાપમાનમાં ફેરફાર: એસી (AC) માંથી સીધા ગરમીમાં કે ગરમીમાંથી સીધા ઠંડા પાણીમાં જવાનું ટાળો.
ગરમ કપડાં: શિયાળામાં અથવા ઠંડા વાતાવરણમાં શરીરને (ખાસ કરીને કાન અને છાતીને) ગરમ કપડાંથી ઢાંકીને રાખો.
હવા ઉજાસ: ઘર અને ઓફિસમાં તાજી હવા આવવા દો જેથી વાયરસ એક જગ્યાએ જમા ન થાય.

ડૉક્ટરને ક્યારે મળવું? – શરદી

સામાન્ય રીતે શરદી એક અઠવાડિયામાં ઘરેલું ઉપચારથી મટી જાય છે, પરંતુ કેટલીકવાર તે ગંભીર ચેપનું સ્વરૂપ લઈ શકે છે. જો તમને નીચે મુજબના લક્ષણો જણાય, તો તમારે વિલંબ કર્યા વગર ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ:

૧. તાવ સંબંધિત લક્ષણો

જો તાવ ૧૦૧°F (૩૮.૩°C) થી વધારે હોય.
તાવ સતત ૩ દિવસથી વધુ સમય સુધી રહે.
તાવ ઉતરી ગયા પછી ફરીથી પાછો આવે (આ સેકન્ડરી ઇન્ફેક્શનની નિશાની હોઈ શકે છે).

૨. શ્વસન સંબંધી તકલીફો

શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડતી હોય અથવા ટૂંકા શ્વાસ લેવા પડતા હોય.
છાતીમાં દુખાવો કે દબાણ અનુભવાય.
શ્વાસ લેતી વખતે સીટી જેવો અવાજ (Wheezing) આવે.

૩. ગળા અને કાનની તકલીફ

ગળામાં અસહ્ય દુખાવો થાય અને કંઈ પણ ગળવામાં (ખોરાક કે પાણી) ખૂબ તકલીફ પડે.
કાનમાં સખત દુખાવો થવો અથવા કાનમાંથી પ્રવાહી નીકળવું (આ કાનના ચેપનું લક્ષણ હોઈ શકે છે).
સાઇનસના ભાગે (ગાલના હાડકાં કે કપાળમાં) સખત દુખાવો અને સોજો આવવો.

૪. લાંબા સમય સુધી ચાલતા લક્ષણો

જો તમારી શરદી ૧૦ થી ૧૨ દિવસ પછી પણ સુધરવાને બદલે વધુ બગડતી જાય.
ઉધરસ સતત વધતી જતી હોય અને તેમાંથી ઘટ્ટ, પીળો કે લોહીવાળો કફ નીકળે.

૫. અન્ય ગંભીર ચિહ્નો

શરીરમાં અસહ્ય નબળાઈ અને ચક્કર આવવા.
સતત ઉલટી થવી અથવા કંઈ પણ ખાઈ ન શકવું.
ગરદનમાં અકડાઈ આવવી અને સાથે માથાનો સખત દુખાવો થવો.

બાળકો માટે ખાસ ચેતવણી (જો બાળકને શરદી હોય):

બાળકોના કિસ્સામાં તમારે વધુ સાવધ રહેવું જોઈએ. જો બાળક:

ખૂબ જ રડતું હોય અને શાંત ન થતું હોય.
પૂરતું દૂધ કે પાણી ન પીતું હોય.
તેને શ્વાસ લેવામાં પાંસળીઓ અંદર જતી દેખાતી હોય.
સતત ઊંઘમાં રહેતું હોય.

સલાહ: જો તમને પહેલાથી જ અસ્થમા (Asthma), ડાયાબિટીસ કે અન્ય કોઈ ગંભીર બીમારી હોય, તો સામાન્ય શરદીમાં પણ વહેલા ડૉક્ટરની સલાહ લેવી હિતાવહ છે.

નિષ્કર્ષ

શરદી એ શરીરમાં જમા થયેલા વિષારી તત્વોને બહાર કાઢવાની એક કુદરતી પ્રક્રિયા પણ હોઈ શકે છે. ઘરેલું ઉપચાર અને પૂરતો આરામ શરદીને ઝડપથી મટાડવાની શ્રેષ્ઠ રીત છે. જો કે, વારંવાર શરદી થવી એ નબળી ઈમ્યુનિટીની નિશાની હોઈ શકે છે, જેના માટે પોષણક્ષમ આહાર લેવો જોઈએ.